Een grote liefde voor de taal

LIDWIEN FELD

Je gunt iedere student zo'n docent Nederlands. Iemand met zoveel liefde voor de taal, maar ook met zoveel zelfspot en het vermogen om prachtige anekdotes te vertellen. Op een haast terloopse manier interessante feitjes onthullen. Over zich aanstellende toneelspelers of andere sterren met een wel heel groot ego. Erik van Muiswinkel staat dit seizoen alleen op de planken, zonder zijn vaste maatje Diederik van Vleuten. Helemaal alleen is hij overigens niet: hij heeft een vijfkoppige, stevige band meegebracht in zijn programma Welkom, welkom in mijn hoofd!
De cabaretier bewandelt ook een andere weg met betrekking tot de samenstelling van zijn programma: hij zal de avond vooral zingend vormgeven. Een heel avontuur. Met een fantastische afloop. Het mee mogen kijken in het hoofd van Van Muiswinkel levert een inspirerende avond op: eentje waarbij je zingend naar huis gaat en nog eens de teksten - schriftlezingen, zoals de cabaretier ze noemt - en de gekozen liedjes -psalmen - de revue laat passeren.

Het gaat ergens over bij Van Muiswinkel. Ja, hij wil een eerbetoon aan de taal neerzetten. De daarbij gekozen liedjes en verhalen zijn zonder uitzondering inhoudelijk en in vorm van bijzondere klasse. Bram Vermeulen passeert met drie liedjes, gevoelig - en eindelijk komt die gevoeligheid tot zijn recht. Jeroen van Merwijk blijven we ons herinneren, dat moet van Van Muiswinkel, maar dat zal ook komen omdat we ons spoorslags naar de platenwinkel spoeden om een cd van hem aan te schaffen. Er moet trouwens nog veel meer gekocht worden: wat schreef Lennaert Nijgh een adembenemend lied en wat heeft die Raymond van het Groenewoud een prozaïsch oeuvre en wat is die Drs. P. toch een ondeugd.

Van Muiswinkel hoort thuis in de traditie van het Nederlandse cabaret. Hij toont zich een onderwijzer en een dominee; dat zijn de componenten die we herkennen en als dat goed gedaan wordt. Maar nergens gebeurt het onderwijzen belerend of staat de dominee boven het gewone volk. Van Muiswinkel is een vijftiger met een stevig buikje, wat kalend, een leesbrilletje en draagt sportschoenen om, zoals hij zelf zegt, dit allemaal wat te compenseren. Hij gedraagt zich als je buurman, die weliswaar een universitaire graad heeft, maar dit nooit zal zeggen, integendeel, en wel - als het te pas komt - de juiste spitsvondige grappen maakt en altijd charmant en ontwapenend is naar de buurvrouw.
Het programma beperkt zich tot een paar hoofdlijnen: voor de pauze voeren de ouderdom en de dood de boventoon en in het tweede deel komt de charmante buurman meer aan bod. Tja, wie valt niet als een blok voor unieke opvattingen over tederheid, troost en begrip - en vergeeft hem zijn beperkingen in de zangkunst?

Voorstelling: 'Welkom, welkom in mijn hoofd' door Erik van Muiswinkel en Omnibuzz.
Plaats: De Harmonie, Leeuwarden


Verfriste liedjes en imitaties op het toneel

Henk van Gelder

Hobbyisme in het theater, er is zelden iets vervelender dan dat. Slechts in heel uitzonderlijke gevallen levert het iets gedenkwaardigs op. En het nieuwe theaterprogramma van Erik van Muiswinkel is zo'n geval. Wat eigenlijk als tussendoortje was bedoeld, is een heuse tournee geworden waarin de cabaretier liedjes zingt die hij zelf mooi vindt en verhalen voorleest waarvan hij vindt dat iedereen ze moet kennen. In januari hervat hij zijn samenwerking met Diederik van Vleuten, maar nu reist hij het land door met Welkom, welkom in mijn hoofd.

Het is Van Muiswinkel aan te zien (en te horen) dat hij hier naar eigen smaak en inzicht de beste nummers van zijn tekstschrijvershelden laat horen. Wervend kondigt hij de liedjes van zijn keuze aan, vaak met een anekdote of ander geestig commentaar, en na de voorpret volgt steeds een vertolking op hoog niveau. Liefdevol en toegewijd, en soms ook met een ingehouden soort spanning die het nummer weer geheel verfrist tot leven brengt. Minder bekend repertoire is het veelal, van bekenden als Drs. P, Willem Wilmink, Bram Vermeulen, Lennaert Nijgh en Raymond van het Groenewoud aan wiens repertoire de titel van het programma is ontleend. Plus twee rake vertalingen van Bindervoet & Henkes (When Im 64 van de Beatles) en van de zanger zelf (Nothing rhymed van Gilbert O'Sullivan). En ook de vijfmansgroep die hem begeleidt, wekt de indruk geheel voor eigen plezier te werken.

Van Muiswinkel zingt alles met zijn eigen stem, maar in De nozem en de non van de bard Cornelis Vreeswijk schudt hij zijn hele arsenaal aan imitaties leeg. Het zijn er maar liefst vijftien - onder wie Anton Geesink, Willem Oltmans, Marcel van Dam, Hans Janmaat en Bert en Ernie uit Sesamstraat. Het resultaat is een hilarische pauzefinale.

Bijzonder zijn ook de favoriete verhalen die Van Muiswinkel voorleest: een sardonisch relaas dat Maarten Spanjer schreef over Jeroen Krabbé, een scabreuze pastiche van Drs. P en twee wonderbaarlijke teksten van Bindervoet & Henkes. En als hij die voorleest, lijkt het zelfs of de verteltrant van James Joyce begrijpelijk is geworden. Mooi is dat, als iemand met zo veel taalgevoeligheid en smaak zijn hobby uitleeft.

Welkom, welkom in mijn hoofd, door Erik van Muiswinkel & Omnibuzz. Gezien: 9/10 in de Kleine Komedie, Amsterdam.


Erik van Muiswinkel poetst de betere cabaretliedjes op

Rinske Wels

'Welkom, welkom in mijn hoofd' door Erik van Muiswinkel en de band Omnibuzz. Op 15/10 Oude Luxor (Rotterdam), 16/10 Schouwburg Ogterop (Meppel), tournee t/m 20 december. Info: www.harrykies.nl
De avond opent met een krachtig gedicht van Remco Campert, 'Geen gemaar'. Daarna dendert 'Help de rijken' van Raymond van het Groenewoud over je heen. Dit is geen gewone cabaretavond. Erik van Muiswinkel heeft een flinke band meegenomen om juweeltjes uit het Nederlandstalig repertoire op te poetsen. Zijn gehoor wil hij kennis laten maken met onze rijke liedcultuur.

Hij betoont zich in 'Welkom, welkom in mijn hoofd' de schatbewaarder van het betere (cabaret)lied. Het heeft iets schoolmeesterachtigs, maar Van Muiswinkel doet het zo charmant dat je je het 'college' met liefde laat aanleunen. Er komt een hoop moois voorbij: 'Willem II' van Bram Vermeulen, 'Treinen' van Jeroen van Merwijk, 'Goed nieuws' van Drs. P, om er een paar te noemen. Heerlijk om zoveel kwaliteit van verschillende tekstschrijvers op een rij te horen. Van Muiswinkel is misschien niet de meest begenadigde zanger en regelmatig hoor je de oorspronkelijke uitvoerder van het lied er lichtjes doorheen, maar dat geeft niet. De lol waarmee hij en zijn vijf bandleden musiceren, spat ervan af en maakt alles goed. Zo wordt een parel van een programma gecreëerd.

Het grappige is dat het publiek nu een heel ander beeld krijgt van Erik van Muiswinkel. In de cabaretprogramma's met Diederik van Vleuten is die laatste meer het geweten van de twee, de cerebrale boekenwurm voor wie kwaliteit en inhoud erg belangrijk is. Van Muiswinkel zet daar dan een blijmoedige opportunist tegenover, een schnabbelaar die zich uitleeft in het nadoen van zoveel mogelijk BN'ers. Maar in 'Welkom...' blijkt van Muiswinkel net zo te hechten aan inhoud en kwaliteit als zijn kompaan. Hier zie je zijn ware aard: liefhebber van mooi geschreven liedjes en verhalen. Hoewel hij het typeren niet helemaal kan laten...
Tussen de liedjes door zijn er de 'schriftlezingen', verhalen die Van Muiswinkel graag met ons wil delen. Een hilarisch verhaal van Maarten Spanjer die, samen met goede vriend Rijk de Gooijer, een ongelooflijke hekel heeft aan Jeroen Krabbé. Spanjer probeert De Gooijer na zijn herseninfarct op te peppen door voor te lezen uit interviews met Krabbé.

Wie het doopceel van Erik van Muiswinkel licht, ziet een kandidaatsexamen Nederlandse taal- en letterkunde staan. De voorliefde voor taal en literatuur was al vroeg aanwezig. Die passie brengt hij nu vol overgave over op zijn publiek. En zoals voor veel kunstvormen geldt hier: als je er ontvankelijk voor bent, glijdt het naar binnen als vanillevla.



< terug <