Muis en Vleut doorbreken de truttigheid

Regio - woensdag, 12 juni 2002 23:00
groningen -Gebeurtenis: Theatershow 'Mannen met vaste lasten'. Tekst en spel: Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten. Regie: Kees Prins.
Bijdragen: Pieter Bouwman en Kees van Kooten. Gezien: 11 juni in Groningen, Stadsschouwburg. Publiek: 670. Bijzonderheid: komend seizoen reprise.

Wat je al wist. Dat de tandem Van Muiswinkel - Van Vleuten in vlammende solo's, in een enkel lied en in zuigende dialogen flitsend en messcherp met elkaar een razende, verbale competitieslag aangaat. Dat ze argumenten en tegenargumenten met verbluffend instinct voor theater vol nuances uitwisselen, met mengvormen van verkillend, absurdistisch en hilarisch cabaret.

Hun derde show op basis van het Mannen-thema verhaalt van twee voorzichtig buikende veertigers die elkaar veroordelen tot een weekendverblijf in een huisje op een Waddeneiland om over het leven na te denken en de bovenkamer een flinke opruimbeurt te verschaffen. Kortom, de truttigheid ligt voor het oprapen. Hoe doorbreek je die?

Door ervan uit te gaan dat deze beide heren álles gemeen hebben met Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten. Dat schept ruimte, maar tevens beperkingen op weg naar de treurigheid van de midlife crisis die ze aan de orde stellen. Ruimte om bandeloos tekeer te gaan en de beperking om het 'Bekende Nederlanderschap' voor het publiek te honoreren met de kunstjes die we voornamelijk via de tv van hen kennen.

Imitaties dus van Simek, Van Hanegem, Büch, Ronald Koeman, Geesink en Van Dam. Hoe goed ook, die types vormen een ontegenzeggelijk rol- en succesbevestigend element dat ad hoc is ingemetseld en niet meer toevoegt dan het grote lachen, al geven ze er een parodistische draai aan.

In de twee vorige programma's sinds 1998 gingen ze dieper. Waren ze er op uit mensen de oren te wassen. Onze schaamteloos grote, westerse bek tegenover andere culturen sloegen ze dicht in Mannen van de Wereld. En in Mannen op de Maan verwezen ze via een ruimtereis door de geschiedenis van de mensheid naar de controverse tussen grijpbare en ongrijpbare opvattingen. Daar had ik meer mee dan met Mannen met vaste lasten dat dichter bij huis én dichter bij de persoonlijkheid van de makers vertoeft.

Een zwakke voorstelling? Welnee, in tegendeel, al grijp ik naar een vergelijking die ze zelf oproepen: hoe voorspelbaarder hoe leuker. Dat geldt zeker niet voor briljante scènes over de medische check up, de discussie over financiële constructies, de lege koppies van meisjes van 21, de geloofwaardigheid van de cabaret, de sneer naar de charitatieve houding van Sting en een prachtig lied over Clinton. Tja, en dan ga ik definitief voor de bijl als ze uitkomen bij een bladzijde uit het boek Nader tot u en een ijzingwekkend mooi verzonnen dialoog tussen Gerard Reve en Joop S. waarin humor en inhoud perfect in balans zijn.

Jacques J. d'Ancona Dagblad van het Noorden

Moderne man genadeloos op de hak genomen

Vlijmscherp cabaret van Van Muiswinkel en Van Vleuten

Veel kun je als man van middelbare leeftijd nog zuchtend relativeren.
Dat je met je hangmappen vol hypotheken en verzekeringen verder
van huis bent dan ooit tevoren, bijvoorbeeld.Maar dat je als iets te
dikke veertiger een flinke kans hebt de dood van Johan Cruijff te
zullen beleven dát geeft een schok. Het is een van de vele vlijmscherpe
observaties van Diederik van Vleuten en Erik van Muiswinkel in
'Mannen met vaste lasten '.

cabaret recensie Ruud Buurman

Met dit nieuwe programma, dat afgelopen zaterdag in de Stads-schouwburg Velsen in première ging, sluiten Van Muiswinkel en
Van Vleuten op prachtige wijze een trilogie over de moderne, tobbende man af. Mannen van de wereld en Mannen op de
maan gingen er de afgelopen seizoenen aan vooraf, allebei voorstellingen met grote zeggingskracht, prachtige liedjes en
cynische humor met een hele grote H.
Twee vrienden in hun midlife-crisis, de één een romantische dromer die in zijn ziel wil graven, de ander een botte realist,
steken over naar een Waddeneiland en gaan daar in een armetierig vakantiehuisje zitten.
Want een man in een dergelijke fase 'moet nu eenmaal even in een huisje' om tot zichzelf te komen met zijn 'beste vriend'.
Van Vleuten wil lezen en praten en heeft Tolkiens In de ban van de ring meegenomen. Van Muiswinkel, die in razend tempo
de veertienhonderd pagina's van het boek scant of er ook ergens in wordt geneukt, wil naar de kroeg.
Hij wil achter een jong dingetje aan dat hij op de boot heeft ontmoet. Wat wil hij dan bewijzen, vraagt Van Vleuten de
hitsige Van Muiswinkel. Die antwoordt dat het daar niet om gaat. Het gaat er om dat er iets zou kúnnen gebeuren.
Maar in de kroeg wordt duidelijk dat ze twee ouwe lullen zijn geworden, die in het kabaal krampachtig de schijn ophouden
dat ze zich amuseren. Pijnlijk en hilarisch voor elke man die ongetwijfeld zichzelf ziet staan. De cultuur van eeuwig jong, steeds meer,
steeds duurder, wordt in dit programma vlijmscherp op de hak genomen.
De vaste kijker naar het tv-programma Studio Spaan kent de twee van hun sublieme imitaties van sporters en sportbestuurders.
Wie daarvoor naar het theater komt, wordt absoluut niet teleurgesteld, maar krijgt nog véél meer. Al vanaf het allereerste
begin, in een tweespraak tussen Geesink en Koeman op de 'Gala-avond van de Hart- en Spierweek' (Harten en spieren, voor mensen en voor dieren', zingen ze) rolt de lach donderend door de zaal.
En die blijft, want op volkomen natuurlijke wijze zijn in het ko-mische drama voor twee heren onder meer Van Hanegem (die
op zijn eigen wijze In de ban van de ring even samenvat in Willems Boekencorner) Martin Simek met zijn brabbel-Neder-lands,
Marcel van Dam met zijn logica, Boudewijn Büch en Henk Spaan verweven.
Hét hoogtepunt van alle imitaties is echter aan het slot de sketch van volksschrijver Gerard Reve, door de twee mateloos bewonderd, en vriend Joop Schafthuizen.
De aftakelende en afhankelijke Reve (Van Muiswinkel) ziet de dood naderen en geeft nog enkele van zijn wijsheden ten beste. Het is het einde van een uiterst zorgvuldig en doordacht programma waar je niet genoeg van kunt krijgen. En dan hebben we het nog niet eens gehad over het handvol klasseliedjes.

'Mannen met vaste lasten 'door Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten. Regie:
Kees Prins. Gezien: zaterdag 13 april, Stadsschouwburg Velsen (première).Nog te zien o.a:12 en 13 juni,Stadsschouwburg Haarlem.

Haarlems Dagblad

Lachen om mannen in hun midelife crisis

Voorstelling: Mannen met vaste lasten, door Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten. Regie: Kees Prins. Gezien: 13/4 Stadsschouwburg, Ijmuiden. Tournee t/m 18/6 en volgend seizoen. Inl. 071-5133985 of www.erikendiederik.nl

Door: HENK VAN GELDER

Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten beginnen hun derde programma zoals van hen te verwachten valt sinds ze in het tv-programma Studio Spaan karikaturen van bekende sportlieden spelen met karikaturen van twee bekende sportlieden. Maar zodra de eerste lach is geoogst, en de tweede en de derde, vallen ze zichzelf in de rede. Wat staan ze hier nou eigenlijk te doen? Wordt het niet eens tijd voor een midlife crisis? Want zijn ze -alle twee net veertig -langzamerhand niet op de leeftijd waarop mannen elkaar voorstenen eens een weekend in een huisje op een Waddeneiland door te brengen?
Mannen met vaste lasten is de veelbetekenende titel van een programma waarin de cabaretiers Van Muiswinkel en Van Vleuten dicht bij zichzelf blijven. In de vorige twee programma's waren ze voornamelijk andere mannen. Met een listig, maar dun draadje hielden ze een bonte avond vol treffende typeringen, grappige liedjes en gehaaide samenspraken bijeen. Nu spelen ze vooral de doorlopende discussie tussen die twee mannen in hun Waddenhuisje twee cabaretiers, die Erik en Diederik heten en ook verder veelal op het populaire duo lijken. De typeringen en de persiflages, waarin ze nog steeds excelleren, zijn hier geen losse nummers meer, maar terzijdes. Even schieten ze af en toe in zo'n andere rol, maar een aparte scene wordt dat nooit. Ook als Van Muiswinkel even een stukje Martin Simek doet ("als jij speelt, het kwaad krijgt een gezicht") en als Van Vleuten het opgewonden dribbeltje van Boudewijn Buch naspeelt, blijft hun twistgesprek doorgaan.
En waar gaat het over? Over vreemdgaan bijvoorbeeld, in een gave monoloog van Van Vleuten, over het boek The Lord of the Rings ("nog dikker dan de film"), over de vraag of cabaretiers als "ijkpunt van de maatschappij" aan reclame kunnen meewerken, over jonge meisjes die wel aantrekkelijk zijn, maar geen regel Reve uit hun hoofd kennen, over de malle metaforen van de "mannetjes" die een succesvol artiest financieel advies willen geven, over de hypocrisie van openbare liefdadigheid ("maar hij heet Sting, dus vergeef je hem veel"), over oude voetbaldromen en de realiteit van de medische check-up -om maar een paar voorbeelden te noemen.
Tot op het bot gaan Van Muiswinkel en Van VIeuten niet, want het vermaak staat steeds voorop. In de sobere regie van Kees Prins - voordeur, raam, stapelbed, piano, tafeltje met twee stoelen -houden ze de herkenbare werkelijkheid en de komische prietpraat mooi in evenwicht. "Als man moet je gewoon af en toe in een huisje," zegt Van Muiswinkel, en in dit geval heeft hij gelijk.

NRC Handelsblad

"Prikkelend en kwetsbaar kibbelen"

Cabaret Rinske Wels

IJMUIDEN -Daar zitten ze dan. Twee mannen, begin veertig, het buikje zichtbaar. De een lang, kaal en cerebraal. De ander blond, kort en druk. De een een aartstwijfelaar, de ander schijnbaar zorgeloos. Met zijn tweeen in een huisje op een Waddeneiland' want bij die lange kale is de midlifecrisis uitgebroken. Diederik van Vleuten en Erik van Muiswinkel besluiten hun 'Mannen'-trilogie met het meesterlijke 'Mannen met vaste lasten'.

Ze beginnen heel uitgekiend met datgene waarvan de meeste mensen hen kennen: de typetjes uit het tv-programma 'Studio Spaan'. Van Vleuten als Ronald Koeman en Van Muiswinkel als Anton Geesink. Een gala voor de 'Nederlandse, Europese, internationale hart- en spierweek'. Even maar, want Van Vleuten valt uit zijn rol: "Het is gewoon gebakken lucht. Hou oud zijn we nou?" Zo kan het niet langer, hij is zo veel typetjes dat hij op zijn verjaardag zijn eigen stem niet eens heeft gehoord. Tijd voor een weekend in een huisje. Daar aangekomen worden de verschillen tussen deze twee mannen scherp duidelijk. Van Vleuten blijkt een controlefreak. Het raam kan niet open! Waar is de vluchtroute bij brand? Ik durf niet in het bovenste bed... Van Muiswinkel laat het allemaal gemoedelijk over zich heen komen. Als hij straks maar naar het dorp kan, want hij heeft op de boot een leuk meisje ontmoet.

'Mannen met vaste lasten' verschilt op het eerste oog niet zo veel van de vorige voorstellingen 'Mannen van de Wereld' en 'Mannen op de Maan'. Al1e- drie kennen ze een ingenieus raamwerk van sketches, liedjes en typetjes. Er valt altijd veel te lachen, maar de heren proberen ook te prikken. Dit keer is er echter gekozen voor een persoonlijker benadering. De mannen blijven heel dicht bij zichzelf. Uitvergroot weliswaar, maar toch. We horen bijvoorbeeld het kwetsbare verhaal van Van Vleuten over hoe het geheime dagboek in zijn computer over zijn hals- over-kop-verliefdheid op De Ogen. in handen valt van zijn eerste vrouw. De typetjes zijn grotendeels geschrapt en als Van Muiswinkel er per ongeluk toch inschiet, wordt hij snel bespot. De heren kibbelen veel. Over welke financiële constructie het beste is, over of het leven te kort of te lang is om goede wijn te drinken, over de inventaris van het huisje. En of je als cabaretier mee moet doen aan reclames, je integriteit staat immers op het spel. Ook hier worden subtiele sneren uitgedeeld. Het tweetal vindt elkaar in de liefde voor het werk van Gerard Reve. De hele eerste pagina van 'Nader tot u' wordt geciteerd en ze spelen een uiterst vermakelijke huiskamerscene tussen een poëtisch over de dood mijmerende Reve en zijn praktische en prozaïsche vriend Joop Schafthuizen. Alles klopt in deze voorstelling: licht, geluid(en). decor, de strakke regie. Bovendien zijn de mannen werkelijk van alle markten thuis en dus staan ze garant voor een heerlijke avond compleet en veelzijdig theater.

Na de premiere van 'Mannen met vaste lasten. op zaterdag. mocht het tweetal gisteren ook de Annie M. G. Schmidt-prijs 2001 in ontvangst nemen voor het beste cabaretlied. Van Muiswinkel en Van Vleuten kregen de prijs, een bronzen beeldje en een geldbedrag van 3500 euro, voor het lied 'Tibet'. "Hel der geschreven, geestig, en door zijn onderwerp een aan deze tijd gebonden theaterstukje", aldus het juryrapport. De prijs, inclusief klapzoenen, werd uitgereikt door job Cohen, burgemeester van Amsterdam.
Het lied 'Tibet' uit de voorstelling 'Mannen op de Maan', is een grappige aanklacht tegen acteur Thom Hoffman die, onder het mom van Tibet redden. foto's maakt die hij voor grof geld ver- koopt. Opvallend is dat in de huidige voorstelling van de heren precies zo'n protestlied zit. Dit keer is popster Sting het lijdend voorwerp: de man die na elke ramp geduldig opdraaft en zich inzet voor het behoud van de regenwouden.
Het is alsof de heren hiermee nogmaals de hypocrisie van de rijke mannen die zich inzetten voor goede doelen aan de kaak willen stellen. Van Muiswinkel: ,.Er is inderdaad een overeenkomst. Wij kunnen niet tegen die zweverigheid. Mensen die rijk en bekend zijn en van verveling niet meer weten wat ze moeten doen, dus gaan ze de wereld maar redden. Alsof dat in twee weken lukt. Dat is zo gratuit! De onbedwingbare neiging om je schuldig te voelen. Geef in stilte, denk ik dan.

Trouw

Nieuw programma Van Muiswinkel & Van Vleuten

Mannen met Buikjes en Vaste Lasten

Ze trokken samen de wereld door om die te verbeteren, onderzochten hogere sferen om zichzelf te vinden, en zijn nu aanbeland waar veertigers wel vaker ontnuchterd terecht komen: in de gevarenzone van de midlife crisis. Dus huren cabaretiers Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten voor een weekend een huisje op een eiland om de bovenkamer eens lekker schoon te blazen.

'Mannen met vaste lasten , blijft daarmee wat dichter bij huis dan hun twee vorige programma's. Verdwenen zijn het jonge honderige enthousiasme om de planeet plus omstreken eens flink te vertellen waar het op staat, verdwenen zijn ook de vele typetjes die ze bij hun omzwervingen neerzetten.
Gebleven zijn twee uitstekende, geestige cabaretiers, die een perfect contrasterend duo vormen: Van Muiswinkel als de zelfverzekerde grootbek, Van Vleuten als z'n wat tobberiger, huiselijker maatje. Dat zijn de enige typetjes die óók gebleven zijn, voorzien van hun eigen naam en beroep, cabaretiers die het gemaakt hebben, bij wie de groei van de buik gelijke tred houdt met die van het banksaldo en van de bijbehorende problemen, Hoe ga je om met je geld, met je libido, met je haaruitval? En met je hang naar 20-jarige meisjes, ondanks hun leeghoofdigheid, lelijke klinkers en literaire wansmaak ?
En zo gaan ze het pad van alle vlees. Weg is de geëngageerde bevlogenheid van jonger jaren, weg het zoeken naar een spirituele vluchtheuvel, gekomen zijn de fysieke en de vaste lasten, en daarmee de zorgelijke bekommernis om het eigen hachje en om de bediening van eigen lust.

Herkenbare hoofdbrekens dus, en Van MuiswinkeI/Van Vleuten bouwen er, in de regie van Kees Prins, een smakelijk programma omheen, vol vrolijke dialogen, een enkelliedje en een stuk of wat imitaties, want dáár konden ze toch niet echt onderuit. Van Vleuten laat even horen hoe Ronald Koeman en Boudewijn Büch klinken, Van Muiswinkel smijt er Anton Geesink, Martin Simek en Marcel van Dam tegenaan. Niet als losse gimmicks, maar ingebed in het basisverhaaltje over die twee cabaretiers, zijzelf, die stechelen over de vraag of je nou wel of niet moet incasseren op je nationale bekendheid door reclamepoen mee te pakken.
Het programma past derhalve in een tijdgeest waarin cabaret steeds minder gaat over maatschappelijke issues en steeds meer over persoonlijke sores. Ook om die reden is 'Mannen met vaste lasten' zonder twijfel een voorstelling voor het grote publiek. Dit is geen verwijt, maar slechts een constatering.

Als ik al een kritische noot moet laten horen, dan heeft die betrekking op enkele onderdelen: de in slowmotion gemimede voetbal scène, hoe aardig gedaan ook, lijkt er met de haren bijgesleept, en het ook gemimede kroegtafereeltje zou ik evenmin missen. Het haalt de vaart eruit, net zoals het scenetje met aan en uitfloepende bedlampjes nodeloos traag is. Maar verder steekt 'Mannen met vaste lasten' behendig in elkaar en heeft het, onvermijdelijke flauwiteiten daargelaten, veel leuks in de aanbieding. Wie passages van Gerard Reve citeert, kan bij mij trouwens toch al niets fout doen.

Telegraaf: Peter Liefhebber

Mannen met Midlife-crisis

Door Karen Hamérlynck IJMUIDEN

Het was een belangrijk weekeinde voor Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten. Zaterdag ging hun programma Mannen met Vaste Lasten in premiêre in IJmuiden, gisteren mochten ze uit handen van de Amsterdamse burgemeester Job Cohen de Annie M.G. Schmidt-prijs in ontvangst nemen voor het mooiste theaterlied van het jaar 2001.
Het cabaretduo won de prijs met Tibet waarin ze de spot drijven met de Nederlandse en internationale sterren die het door China bezette land doodknuffelen ('op ieder klooster staat intussen Richard Gere was here'). Vooral acteur Thom Hoffman die fotoreportages heeft gemaakt in Tibet, moet het ontgelden: 'Maar wie de Tibetanen structureel verlossen wil, die timmert met een hamer Thom Hoffman op zijn bril'.
Tibet is afkomstig uit hun vorige show Mannen op de Maan, waarin ze in de titelsong die Jare mensen op aarde vanuit de ruim te op de hak namen. Hun nieuwe programma speelt zich een stuk dichter bij huis af op een niet nader gespecificeerd Waddeneiland. Van Muiswinkel en Van Vleuten, beiden inmiddels de 40 gepasseerd, zijn Mannen met Vaste Lasten; ze hebben vrouwen kinderen, zijn bekende Nederlanders geworden en zijn vooral succesvol met het imiteren van anderen in programma's van anderen. Dus is het tijd voor een eerste midlifecrisis. En wat doen mannen uit de Randstad als ze het even niet meer weten? Dan 'gaan ze in een huisje' waar ze met een vriend een weekend lang bomen over vreemdgaan, geldzaken, voetbal en Gerard Reve.
De verhaallijn rammelt, de dialogen zijn niet altijd even puntig, maar het programma bevat een paar briljante scenes die deze tekortkomingen naar de achtergrond duwen. Natuurlijk laten Van Muiswinkel en Van Vleuten af en toe zien hoe onwaarschijnlijk goed ze in de huid kunnen kruipen van bekende Nederlanders, de typetjes die velen al zullen kennen van Studio Spaan. Onder anderen Ronald Koeman, Willem van Hanegem, Anton Geesink en Martin Sirnek komen langs en vooral de imitatie van de laatste is fenomenaal.
Maar hun talent om een sfeer neer te zetten is bijna net zo groot. Het verplichte karakter en de leegte van de modieuze onderneming die 'het huisje' is geworden, is zo voelbaar dat toeschouwers waarschijnlijk wel drie keer z~- len nadenken voor ze deze trend volgen. En dat is natuurlijk pre- cies de bedoeling: " Want mensen gaan nu eenmaal naar cabaretiers om te kijken wat die ergens van vinden zodat ze weten wat zij ervan vinden", spot het duo met het publiek.
Tegelijk maakt het de voorstelling ook eendimensionaal. Een uur en drie kwartier lang wordt er vrijwel alleen maar intelligent de spot gedreven met de Randstadman die twijfelt aan zijn keuzes en marchandeert met zijn dro- men, terwijl dit onderwerp zich ook zo goed leent voor momenten van verdieping en ontroering. Een mooi lied over ex-president Clinton, 'We miss you, Bill', en een prachtig vormgegeven jongensdroom over voetbal zijn kippenvelincidenten in een verder vooral amusant programma.

Van Muiswinkel en Van Vleuten Mannen met Vaste Lasten. Gezien op 13-4 in Stadsschouwburg Velsen in Ijmuiden. Tourneet/m 18-6.

Algemeen Dagblad.

Prille veertigers nemen het leven onder de loep

Diederik van Vleuten en Erik van Muiswinkel met 'Mannen met vaste lasten' . Regie: Kees Prins. Gezien in Velsen, Stadsschouwburg op 13 april.

Ze komen op - niet helemaal van harte - als Anton Geesink en Ronald Koeman die het 'Hart- en Spier'-gala' presenteren. Daarna worden deze types als snel over boord gezet en plaatsen Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten zich in hun derde gezamenlijke theaterprogramma 'Mannen met vaste lasten' om een concrete herkenbare situatie.

De twee prille veertigers, die zich respectievelijk als realist en twijfelaar naar voren schuiven, brengen samen een weekend door in een huisje op een waddeneiland om zichzelf en hun leven eens goed door te lichten. We horen en zien mooie liedjes, geestige cross-talks, zinnige bespiegelingen en nieuwe meesterlijke imitaties.
De heren bieden als vanouds een mengeling van onbekommerd vermaak en een dosis maatschappelijk engagement van de bovenste plank. Zowel in de parodie als de satire zijn ze zeer bedreven; anders gezegd; de stroop en de azijn staan naast elkaar in hun theaterkeukenkastje.
Natuurlijk staat bij twee mannen onder elkaar ook het onderdeel 'vreemdgaan' op de agenda. Dat gaat niet alleen gepaard met prachtige, gezongen ode aan ex-president Clinton, maar ook vertelt van Vleuten een roerend verhaal over zijn foute huwelijk en nieuwe vriendin, met een prachtig statement op het eind:" Vreemdgaan voelde voor mij als thuiskomen." Van Muiswinkel verhaalt op zijn beurt over de beslissing die zijn vader na veel wikken en wegen nam, ten nadele van zijn moeder.
De beeldspraak en prietpraat over het regelen van hun geldzaken is puur genieten, aan de andere kant lijkt de veeg uit de pan aan het adres van de overgeëngageerde popzanger Sting net iets te makkelijk.
De conclusie na anderhalf uur theater is echter onontkoombaar: Van Vleuten en Van Muiswinkel staan op grote hoogte.

Hans Kottmann, Noord Hollands Dagblad, 15 april 2002

Mannen met Vaste Lasten

door Martin Hendriksma

Het was een zware bevalling, maar nu mag er met enige blijdschap kennis van worden gegeven. 'Mannen met vaste lasten', het derde cabaretprogramma van Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten, gaat morgen in première. Van Muiswinkel over de cabarethype, zijn tv-typetjes en waarom de aanvankelijke titel 'Het meisje met de glazen tietjes' het net niet haalde.
In 'Mannen met vaste lasten', het laatste deel van een trilogie, houden Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten zich bezig met de moderne man, een begin-veertiger die een buikje krijgt en alsmaar rechtser wordt.

Eind december lag Erik van Muiswinkel nog voor lijk op de bank. Gesloopt na de tournee die hij met de kinderpopgroep V.O.F. de Kunst langs theaters en gymzalen had afgelegd. "Dan merkt de talentvolle voetballer van Koninklijke HFC dat hij inmiddels een krakkemikkige, dikke vent van veertig is geworden", lacht hij sardonisch, terwijl hij nog maar eens een homp appeltaart naar binnen steekt.
"Gelukkig heeft Diederik rond de kerstdagen veel goede teksten geschreven. Anders had ik niet geweten of de nieuwe voorstelling op tijd af was gekomen".
Al heeft Van Muiswinkel het nog steeds razend druk – het interview moet hij onderbreken om een eindredacteur de pointe van zijn column uit te leggen; 'smiddags viert zijn dochter haar achtste verjaardag in een vol huis – hij verkeert in opperbeste stemming. Zijn leven loopt op rolletjes. De avond tevoren heeft hij met instemming gekeken naar de eerste aflevering van een nieuwe reeks van het satirische tv-programma Studio Spaan. Daarin ontrafelen Van Muiswinkel en Van Vleuten wat er met Oranje misging tijdens het wereldkampioenschap voetbal in 1974 – het nationale trauma, zeg maar.
De finale tegen de Duitsers ging verloren, omdat kort daarvoor de gebroeders Van de Kerkhof bijna verdronken in het hotelbad te Hiltrup. Zo willen althans Van Muiswinkel en Van Vleuten de kijker laten geloven. De Heemsteedse cabaretier, die in het programma op meesterlijke wijze Ruud Krol en Willem van Hanegem parodieert: "Ik moest er zélf om lachen. Dat overkomt me toch niet vaak".
Een nog belangrijker proeve van zijn komisch talent wacht komend weekend. Dan gaat zijn nieuwe cabaretprogramma 'Mannen met vaste lasten' in première in de Stadsschouwburg Velsen. Het is het derde in de cyclus die hij met Diederik van Vleuten over de moderne man maakt. En derde programma's, zo beaamt hij, zijn de lastigste. "We wilden een wat andere vorm dan de vorige twee. Niet weer typetjes, liedje, verhaaltje. Dat heeft veel gezucht en gesteun opgeleverd".

Typetjes

Een kleine twintig jaar is Van Muiswinkel nu cabaretier. Hij begon ooit bij Zak en As waarmee hij in 1985 het Leids Cabaret Festival won ('Dat was helemaal geen prestatie, er deed daar toen geen hond aan mee'). De status van Bekende Nederlander verwierf hij door zijn bijdragen aan uiteenlopende tv-programma's als 'Kopspijkers', 'Ook dat nog' en, recentelijk, 'Studio Spaan'. "Hij is een acteur die typetjes maakt zonder zich achter de karikatuur te verbergen en dat maakt hem geknipt voor cabaret", noteerde de jury van de Scheveningen Cabaretprijs al in 1991 en na dik tien jaar zijn die woorden nog steeds op z'n plaats. Legendarisch zijn de parodieeën op Marcel van Dam, Hans Janmaat, Hans Kraay sr. en het halve Oranje-elftal. "We kunnen nu in ons nieuwe cabaretprogramma verwijzen naar ons eigen tv-succes", zegt Van Muiswinkel. "Dat was in 1985 absoluut not done. Al was het maar, omdat we toen nog nooit op tv waren geweest". Het heeft alles te maken met de huidige cabaret-hype. "Toen ik begon, had je Freek en daarna drie kilometer niks. Dan kwamen Paul van Vliet en Seth Gaaikema en ver daarachter de rest. Wij speelden met Zak en As voor honderdtwintig bezoekers in Bellevue en dan had je nog een goede avond. Na vier programma's mocht je misschien eens naar De Kleine Komedie. Nu verkopen we twee keer negenhonderd stoelen in Eindhoven, terwijl er op
dat moment nog geen letter van het programma op papier staat. Krankzinnig!" Hij maakt zich wel eens zorgen over de groeistuipen van het cabaret. "Overal in het land worden grote schouwburgen neergezet, omdat de plaatselijke wethouder ook wel eens Youp van 't Hek in de pauze de hand wil drukken. Hoe krijg je de zalen vol als het cabaret ooit minder populair wordt? Dan heb je meteen een groot probleem in de exploitatie". Want de populariteit van een cabaretier, weet Van Muiswinkel inmiddels, is net zo onvoorspelbaar als die van een profvoetballer. "Ineens kan het afgelopen zijn. Toon Hermans was begin jaren zestig een held, vijf jaar later heette hij ineens een saaie, ouderwetse lul te zijn. Of neem Wim de Bie, die sinds hij alleen werkt, sterk aan populariteit heeft ingeboet. Zoiets kan iedereen overkomen. Mij ook". Maar signalen daarvoor zijn er niet, integendeel. Vrijwel overal staan Van Muiswinkel en Van Vleuten inmiddels voor uitverkochte zalen. "Financieel word ik er bepaald niet slechter van. Maar het is zwaar, dat spelen in die grote zalen. Van zo'n grote zwarte ruimte voor je gaat een enorme dreiging uit. Je hebt het publiek minder in de hand, kunt vaak niet ad rem reageren op een geluid. Dan heb ik wel eens heimwee naar het barkrukkencabaret voor een publiek van veertig fijnproevers. Aan de andere kant: als je het publiek in zo'n grote bak eenmaal mee hebt, is het heerlijk. Dan golft zo'n lach eindeloos door de zaal.
En uren na afloop voel je nóg de opwinding, de adrenaline in je lichaam. Voor half drie slapen is er niet bij".

Buikje

In hun eerste, in 1997 uitgebrachte cabaretprogramma 'Mannen van de wereld' namen Van Muiswinkel en Van Vleuten het op tegen andere culturen. Van Muiswinkel speelde de wantrouwende cynicus, die het optimisme waarmee Van Vleuten de wijde wereld introk voortdurend op even geestige als hartgrondige wijze de grond inboorde. Het zeer succesvolle programma kreeg in 1999 een vervolg met 'Mannen op de maan'. De rolverdeling was grofweg dezelfde. Van Vleuten zocht inspiratie in het bovennatuurlijke; in gesprekken met dolfijnen, in graancirkels en reïncarnatie. Van Muiswinkel was er steeds als de kippen bij om elke zeepbel hardhandig door te prikken. Opnieuw imponeerden de vlijmscherpe crosstalks en de typetjes die de twee achteloos maar zeer trefzeker uit hun mouw schudden.
Over de inhoud van het nieuwe programma wil Van Muiswinkel niet al teveel kwijt. "Dat moeten de bezoekers zelf maar ervaren". Wel dat nu de moderne man als zodanig te kijk staat – 'de begin-veertiger die een buikje krijgt en alsmaar rechtser wordt' – en dat er wederom minder liedjes in zitten dan de bedoeling was "We zijn op dat punt altijd buitengewoon kritisch".
Het object dat de twee makers tijdens het repetitieproces vooral inspireerde was, jawel, de hangmap. "Ik heb er geloof ik achtenveertig nu en ze zitten allemaal stampvol", zegt Van Muiswinkel. "Je wordt radeloos, helemaal gek van al die informatie. Vijf hangmappen over je auto, over je huis, je kinderen, je bv, je pensioen, enzovoort – het is werkelijk bij de konijnen af. We voelden meteen aan dat daar een mooi verhaal inzat".
'Het meisje met de glazen tietjes' zou het programma moeten gaan heten. "Waarom weet ik niet – ik hou gewoon van pakkende titels". Iedereen enthousiast, behalve twee zuinig kijkende echtgenotes. Dat kon echt niet, vonden ze, zo'n scabreuze titel. Dus werd het 'Mannen met vaste lasten', geregisseerd door Kees Prins en met adviserende, bevriende coryfeeën als Kees van Kooten en Jeroen van Merwijk binnen handbereik. Materiaal te over, zo bleek begin februari bij de eerste try-out.
"Normaal halen we krap aan een uurtje", vertelt Van Muiswinkel. "Moeten we de pauze een eind oprekken om de mensen nog een béétje een theateravond te bezorgen. Bij dit programma hadden we meteen twee uur cabaret. We kwamen na afloop helemaal dizzy de kleedkamer in".
Er werd geschrapt en op last van de regisseur veel herschreven. Vooral het slot was een bron van zorg.
"Die laatste tien minuten zijn zó belangrijk. Wat wil je de toeschouwer meegeven aan sfeer? Kies je voor de lach of juist voor de ontroering?" Zelfverzekerd: "Ik vind dat we daar op een goede manier uit zijn gekomen".
Met 'Mannen met vaste lasten', het laatste deel van een trilogie, moet alles over de moderne man wel verteld zijn, vermoedt Van Muiswinkel. En daarna? Hij trekt een zo strak mogelijk gezicht: "Daarna ga ik moderne dans doen".

'MANNEN MET VASTE LASTEN'
door Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten. Première: zaterdag 13 april in IJmuiden.
Daarna o.m: 16 t/m 18/4 in Den Haag (Diligentia); 27/4 in Rotterdam (Theater Zuidplein); 29/4 Gouda (Schouwburg); 1/5 Rijswijk (Schouwburg); 16/5 Leiden (Schouwburg); 28 en 29/5 Gouda (Schouwburg); 6 en 7/6 Zoetermeer (Stadstheater).

Sporthelden en mannenleed in vakantiehuisje op de Wadden

Cabaret
Mannen met vaste lasten door Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten. Schouwburg Velsen. IJmuiden, 13/04. Tournee.

Even slaat de schrik om het hart. In de openingsscene van 'Mannen met vaste lasten' rekent Diederik van Vleuten af met de imitaties van voornamelijk sporthelden waarmee het duo bekend werd. Erik van Muiswinkel staat als Anton Geesink op het podium, Van Vleuten als Ronald Koeman. Eerst klaagt Van Vleuten dat zijn stem eigenlijk helemaal niet op die van de Ajax-coach lijkt, dan zegt hij: 'ledere avond zo'n pruik op en een apenpakje aan. Dat ga ik echt niet iedere avond doen. De mensen vinden dat leuk, maar ik zit vaak op de terugweg in de auto te shaken en weet niet meer wie ik ben. Ik word er zo moe van.'
Het grote publiek kent van Van Muiswinkel en Van Vleuten vooral van de televisie. Hun imitaties van bekende Nederlanders vormden enkele seizoenen lang het hilarisch hoogtepunt in het televisieprogramma Kopspijkers. Recent startten Van Vleuten en Van Muiswinkel in het VARA-programma Studio Spaan een documentaire-achtige serie over de hoogtepunten van het Nederlandse voetbal, waarin de cabaretiers alle hoofdrolspelers (voetballers als Van Hal1egem, de boers Van der Kerkhof en coach Rinus Michels) voor hun rekening nemen. Mannen met vaste lasten is het derde theaterprogramma van Van Vleuten en Van Muiswinkel en vertelt het verhaal van twee bevriende veertigers -de een gestresst, de ander worstelend met een midlite crisis -die bezinning zoeken in een vakantiebungalow op een van de waddeneilanden. Eenmaal in de bungalow blijkt al snel het contrast tussen de vrienden. Zo vindt de een het leven te lang om dure wijn te drinken, de ander het te kort omslechte wijn te drinken. De irritaties nemen de overhand. Van Muiswinkel: 'We zitten nog geen tien minuten in het huisje en ik vind het nu al een lang weekend.'
Escalatie van de irritaties lijkt een kwestie van tijd, maar het wachten op een flinke ruzie tussen de vrienden blijkt tevergeefs. De sfeer slaat zonder aanleiding om in grappig gekeuvel over geld en beleggingen, jonge meisjes en zelfrelativering: 'Toen we elf waren zaten we in het jeugdkamp toch ook op dit soort bedden? Echt veel zijn we in ons leven dus niet opgeschoten.'
De situatie van twee veertigers in een vakantiehuisje blijkt niet veel meer dan een handige kapstok voor een aantal sterke sketches. Het is een intiem programma geworden, dat de indruk wekt dicht bij de beleveniswereld van cabaretiers zelf te blijven.
De grappen en liedjes zijn niet altijd even origineel, maar zonder uitzondering sterk uitgewerkt. Het decor is sober, maar uiterst functioneel en de vormgeving bevat mooie theatrale vondsten. En het publiek kan gerust zijn. Ook in Mannen met vaste lasten komen, ondanks de bezwaren van Van Vleuten, diverse rake imitaties voorbij. Mannen met vaste lasten is vakkundig gemaakt theateramusement over mannenleed en dat het altijd nog erger kan.

Volkskrant: Alexander Nijeboer