Van Muiswinkel & Van Vleuten top

'Prediker & Hooglied' door Van Muiswinkel en Van Vleuten. Regie Kees Prins.
Bijgewoond: donderdag 21 december (première). Toernee.

Bij de achterstallige post ligt een brief. Of het populaire cabaretduo een serie optredens wil verzorgen voor Nederlanders in Australië. Het programma zou moeten gaan over het 'Nederland van nu' en natuurlijk mag er 'flink gelachen worden', wordt er in keurige volzinnen gevraagd. De mannen komen er niet uit. Het is een van de thema's in het nieuwe programma 'Prediker en Hooglied' van Van Muiswinkel en Van Vleuten.
Aanvankelijk lijkt er helemaal geen vuiltje aan de lucht. Erik en Diederik ontmoeten elkaar onder een boom in een park, waar Van Vleuten op een bank zit te genieten van de rust. Zoon 'spijker' in een kinderwagen naast hem. Op het podium van de muziektent verbeeldt 'oom Erik' ondertussen voor de grap een levend standbeeld van een cricketplayer, waarbij hij de spelregels hij de spelregels heel graag aan de veel te jonge Spijker zou willen uitleggen. Het sfeertje doet in de verte denken aan de parkscènes uit de roman 'Het leven is vurrukkulluk' van Remco Campert.
Maar als eenmaal de discussie losbarst over het wel of niet op tournee gaan naar Australië, is het hek van de dam. Vooral Van Vleuten heeft enorme bezwaren tegen geïmmigreerde landgenoten die nog enkel met zwaar accent kunnen spreken, en veronderstellen dat Simon Carmiggelt nog dagelijks een kronkel in Het Parool publiceert. Alsof het Nederland van Swiebertje en het Polygoon-journaal nooit een ontwikkeling heeft doorgemaakt. En neem vooral een kruikje jenever en een maaltje haring mee.
Als de heren eenmaal commentaar beginnen te leveren op onze samenleving, levert dat een fraai, maar confronterend inkijkje op in de keuken die Nederland heet. Dan blijkt toch maar weer dat we hier te maken hebben met de top van het Nederlandse cabaret, zoals al eerder te zien was in voorstellingen als 'Mannen met Vaste Lasten' en 'Antiquariaat Oblomow'.
Overigens worden de imitaties van Bekende Nederlanders in dit vijfde programma dit keer iets spaarzamer gebruikt, waarmee de valkuil van de gemakkelijke weg wordt vermeden.
Vooral de manier waarop Van Muiswinkel & Van Vleuten hangend op een bankje schijnbaar achteloos converseren is niet alleen een staaltje van perfecte timing en beheersing van het kleinkunstvak, maar verraadt ook het acteertalent. Daarbij mag Van Vleuten op sommige momenten zelfs iets meer schitteren, zoals in een ongekende tirade over een vakantie naar Pruisen, of een lied waarin Vincent van Gogh in een gezongen brief aan broer Theo zijn nog lege doek beschrijft.
Met souplesse wordt dan een brug gemaakt naar De moord op Theo van Gogh, waarbij naast een indringende reconstructie door Van Muiswinkel ook meteen de 'vermusicalisering' van Nederland een veeg uit de pan krijgt. Want elke naam van een Bekende Nederlander wordt direct verbonden aan een muzikale productie: 'Seedorf, de musical. Meester van hoog en over'.
Zonder de zaak te overschreeuwen zoals Hans Sibbel van Lebbis & Jansen vaak doet, noemt Diederik van Vleuten een aantal redenen die goed genoeg zijn om te emigreren, zoals het feit dat iedereen in dit land altijd en overal maar een mening over heeft: 'Standpunt.nl. Dat is Nederland!' roept hij ergens. Met daarna de wens dat iedereen vanaf nu gewoon eens zijn mond houdt. Stilte.
Met 'Prediker & Hooglied' voegen Van Muiswinkel en Van Vleuten opnieuw een fraaie, afgewogen voorstelling toe aan het al indrukwekkende oeuvre. De opgetogen reacties van het publiek en staande ovatie na afloop tijdens de première in de Stadschouwburg in Velsen getuigen hiervan.

Paul Lips/Haarlems Dagblad

Van Muiswinkel en Van Vleuten: topcabaret

dinsdag 9 januari 2007 11:55

Voorstelling : Van Muiswinkel en Van Vleuten – Prediker & Hooglied Gezien : 6/1/2007, Singer Theater , Laren (N-H)

Eind 2004 trok ik een dag en een nacht lang op met Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten voor een reportage in Elsevier. Ze gingen door het land met hun vorige cabaretvoorstelling Antiquariaat Oblomow en op die novemberdag voerde de tournee naar Kampen, voor een van de laatste try-outs. Wat me daarvan vooral is bijgebleven - behalve de natte kou, de tranen over de wangen van het lachen en de enorme schaal gevarieerde frituurhappen die na afloop door een trotse theaterdirecteur werd aangereikt - is de oprechte ernst en bezorgdheid waarmee deze cabaretiers over het Nederland van toen spraken.

Theo van Gogh was nog geen maand eerder overhoop gestoken door een godsdienstwaanzinnige en deze gebeurtenis had hen geraakt en uit het lood geslagen. Terwijl we erover spraken verdween de hilariteit voor even uit de gezinsauto van Van Muiswinkel (hoewel die al snel weer terugkeerde dankzij een perfecte Boudewijn Büch-imitatie door Van Vleuten).

Hoe grappig deze cabaretiers ook zijn, oppervlakkig of gemakzuchtig zijn ze bepaald niet. Ook in hun nieuwste show vormt de moord op Theo van Gogh een belangrijk thema. Ergens halverwege beschrijft Van Muiswinkel tot in ieder ongemakkelijk detail hoe moordenaar Mohammed Bouyeri toesloeg. Zaterdag werd het op dat punt net zo stil in het theater in Laren als twee jaar eerder in die Scénic.

Dat is een confronterend moment in een ook verder weer hoogstaande en bij vlagen erg geestige voorstelling, waarin het Nederland van Rita en Ayaan, van Rembrandt-the musical en (lang leve de zelfspot) van al die honderden cabaretiers (‘meer cabaretiers dan islamieten') met hun eigenwijze meninkjes, over de hekel gaat. Dankzij die serieuze ondertoon, de steekhoudende cultuurkritiek die nu juist méér is dan een gemakkelijk meninkje, behoren Van Muiswinkel en Van Vleuten voor mij tot het beste wat er in Nederland op dit moment op de planken staat.

Antiquariaat Oblomow was strakker van vorm. De tegenstelling van de nostalgische Van Vleuten, met zijn a-modieuze boekwinkeltje, tegenover de opportunistische Van Muiswinkel, die de opening van een zeven verdiepingen tellend ‘boekenkolossarium' opluistert, bood een passend raamwerk voor tal van idiote terzijdes. In Prediker & Hooglied is de vorm minder dwingend: de twee cabaretiers ontmoeten elkaar in een park en krijgen een uitnodiging voor een serie optredens voor expats in Australië. ‘Hoe leg ik het Nederland van nu uit aan geëmigreerde landgenoten?' is dan de vraag.

De losse nummers zijn stuk voor stuk ijzersterk. Prachtig is de Carmiggelt-pastiche van Van Vleuten, die bij wijze van ‘Dagsluiting' een quasi-Kronkel leest over een islamitische zelfmoordaanslag in een Amsterdamse bruine kroeg. Ontroerend een lied waarin Vincent van Gogh de magische kracht bezingt die uitgaat van een maagdelijk wit doek. Herkenbaar is de jonge vader-problematiek, voerend langs consultatiebureau en ‘Oei-ik-groei-Gestapo'.

Talig, slim, muzikaal, ernstig, grappig: dit is cabaret zoals cabaret zijn moet.

Geestig gebakkelei met schurende naklank

In een ogenschijnlijk willekeurig stadspark treffen twee vrienden elkaar. Veertigers. De een monter en kwiek in crickettenue, de ander afgetobd en uitgeblust met kinderwagen. Het leven van een man van middelbare leeftijd met nazaat nog in de luiers valt beslist niet mee. Het geweeklaag over de nadelen van baby's is een terugkerend thema in het nieuwe programma 'Prediker en Hooglied' van de doorgewinterde cabaretiers Van Muiswinkel en Van Vleuten.
Het duo is bekwaam in het maken van programma's waarin mannen onder elkaar keuvelend hun levens doornemen. Het rollenpatroon is bekend, en werkt altijd. Erik van Muiswinkel is de brutale aap die genoegen schept in het sarren en jennen van zijn maat. Diederik van Vleuten is de rustige, bedachtzame intellectueel die zich gewillig laat afzeiken en als hij het zat is een tirade aanvangt tegen een misstand in de samenleving.
'Prediker en Hooglied' draait om een uitnodiging aan het cabaretduo van de Nederlandse kolonie in Australië voor een reeks optredens 'down under'. Ze aarzelen. Wat moeten ze de bejaarde Nederlanders daar die zijn geëmigreerd in de jaren '50 in godsnaam vertellen? En waarom moet er gelachen worden? Van Vleuten zakt steeds verder onderuit op zijn bankje in het park. Hij ergert zich aan de wildgroei aan cabaretiers in Nederland en hoe iedereen op tv en in de krant wordt doodgegooid met de meningen van lolbroeken. Cabaret hoeft wat hem betreft ook nier meer per se leuk te zijn. IJzersterk en buitengewoon om te lachen is de scène die daarop volgt, waarin Van Muiswinkel als geestelijk gehandicapte jongeman naast Van Vleuten neerstrijkt. Hij heeft een iPod vol cabaret: van Louis Davids tot de Lama's "Allemaal even leuk".

Wending

Ook de wildgroei aan musicals is het duo een doorn in het oog. Wat volgt is een verbluffend mooi musicalnummer van Diederik van Vleuten als Vincent van Gogh, die zijn broer Theo toezingt. Het lied neemt een verrassende wending als ineens die andere Theo van Gogh wordt aangesproken: "Ik kan nog zeggen wat ik wil, Theo".
Die zin is het begin van een langgerekt kippenvelmoment in de voorstelling. Van Muiswinkel memoreert Theo van Gogh, fietsend, de boodschappenmand voorop, op de Linnaeusstraat. Om te voorkomen dat 'de moord op Theo van Gogh' nog slechts een tijdsbepaling is, beschrijft hij de gruweldaad tot in detail. Huiver, Een dan ineens is dat parkje niet zomaar een parkje. De bomen die muziektent, het is het Oosterpark, de plek waar Mohammed B. werd gearresteerd en waar Van Goghs gedenkteken komt te staan.
En zo grijpen de thema's in elkaar en krijgt het gebakkelei over een schijnbaar onsamenhangende hoeveelheid aan onderwerpen meer structuur. Dat is wel wat laat en er blijven nog wat losse eindjes over. Hoe het ook zij 'Prediker en Hooglied' is een onderhoudende voorstelling die prettig voortkabbelt en je uiteindelijk bij de keel grijpt.

Door: Annet de Jong/Telegraaf