Vette typetjes terug

Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten: Mannen op de maan. Gezien: 17/11, Leidse Schouwburg. Op tournee tot en met mei 2000. Te zien in Amsterdam 11/01 t/m 15/01 (De Kleine Komedie), 23/05 (De Meervaart).

Zelfs als Mannen die voor hun nieuwe programma op de maan hebben plaatsgenomen, zien we de verschillen tussen de twee cabaretiers: de een, dat is Van Vleuten, die ander is Van Muiswinkel. De vragensteller, de zoeker en de muzikant versus de man die zelfs op de maan met twee benen op de grond blijft, de rappe tong en de tekstschrijver.
In hun eigen woorden: de man die achter de schermen van het cabaretwereldje 'overal druk doorheen loopt' en 'het kijkcijferkanon' van Ook dat nog.
In hun tweede programma, Mannen op de maan, dat het vervolg is op het alom geprezen Mannen van de wereld, onderzoeken Van Muiswinkel en Van Vleuten de wereld van het moderne geloven. Esoterische zaken, de wetenschap, buitenaards leven en het bedrijven van populair-wetenschappelijke psychologie bijvoorbeeld. Dat klinkt zwaarder dan het is, want Van Muiswinkel en Van Vleuten zouden zichzelf niet zijn als ze dit niet wisten om te zetten in sprekende typetjes - hun krachtigste wapen.
Met eenzelfde gemak en doeltreffendheid wordt een Australische macho neergezet die vertelt hoe zijn potentie door marsmannetjes werd geroofd, als een intellectualiteit veinzende toneelschrijver die zich beklaagt over hoe 'Joop' zijn toneelstuk over het ontstaan van de wereld heeft verkracht.
"Als ik ergens een hekel aan heb," zegt een van die karikaturen, "dan zijn het wel van die héél vette typetjes." Een handig ingepakte vorm van zelfkritiek, die zeker hout snijdt.
Ondanks de vlotte wisselwerking tussen de twee, de meesterlijke vertolking van de verschillende typetjes en het aanbrengen van een groter verband, heeft het programma hier en daar een wat statisch karakter. Dan bekruipt de kijker het gevoel dat er weer zo nodig een typetje moet worden neergezet.
"Sorry, ik was even mijzelf," besluit Van Muiswinkel een korte tirade tegen al wat lelijk is. Maar het programma zou zeker aan impact toenemen wanneer dit wat vaker het geval was geweest.
Naast de typetjes excelleren de twee tenminste in één muzikaal intermezzo. Een liedje over Tibet en de fotograaf Thom Hoffman kan nu al tot de klassiekers uit de cabaretgeschiedenis worden gerekend. Tenminste, als Tibet niet ooit door China geannexeerd wordt en Thom Hoffman niet spoedig in de vergetelheid raakt.
Mocht het er ooit van komen dat het hele kleinkunstcircus naar de maan verhuist, dan haal je Van Muiswinkel en Van Vleuten er alsnog zo tussenuit. Dat zijn die twee absolute vaklui temidden van vele collega's die soms de indruk wekken nog niet eens de ambitie te hebben dat te zijn.

Peter Hoomans, 18-11-1999

'...Absurde meninkjes over new age...'

Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten: Mannen op de Maan

Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten zweven rond de veertig en dan wil je doorgaans wel eens weten waar het op aarde om draait. Omdat de échte nieuwsgierigen - zoals zij - er nooit uit komen, roepen ze de hulp in van ufo's, aliens, paardenfluisteraars, droomuitleggers, piramides en de totale geschiedenis van de mensheid in 32 bedrijven. In hun programma `Mannen op de maan’ verkeren ze consequent in esoterische sferen. Er passeert een adembenemende stoet van uiterst vermakelijke typetjes die zich te buiten gaan aan absurde meninkjes over new age, populaire wetenschap en religies uit de `oude tijd'. Van Vleuten is de zoeker, Van Muiswinkel de scepticus. Samen geven zij op een luchtige en dan weer aangrijpende manier vorm aan het gegeven dat de mens de Belangrijke Antwoorden nooit krijgt doorgeseind.

Dr.adwin

Twee mannen in onaardse zaken

Dagblad Flevoland, 13 november 1999

Mannen op de Maan is eigenlijk voortborduren op Mannen van de Wereld, hun vorige programma. De vorm die Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten hebben gekozen, blijkt goed te werken. Beurtelings nuchtere en fantasievolle mannen uitbeeldend bespreken zij de zin van het bestaan.

In dit programma gaat het vooral om de bespiegelingen over onaardse zaken. Ze vallen meteen met de deur in huis, wanneer ze van mening verschillen over de achtergrond van een simpele bol. De een zoekt er van alles achter, de ander ziet er met zijn rationeel denken gewoon een bol in. Vervolgens beelden ze typetjes uit, die beweren door ruimtewezens te zijn ontvoerd en onderworpen aan proefnemingen.

In het goed afgewogen, vlot gebrachte programma vormt deze tegenstelling, tussen beschouwingen over "er is toch meer, waarom zijn we hier?" en nuchtere werkelijkheidsopvattingen het intrigerede thema. Intrigerend, omdat Van Vleuten en Van Muiswinkel er een serieuze zaak van maken en ook blijk geven van kennis van zaken. Als zichzelf, maar ook als bekwame typetjesmakers gaan ze door de afgelopen decennia, met het accent op de meest recente periode en leggen ze verbindingen met de toekomst, de volgende eeuw, zonder modieus over het millennium te doen.

Één van de hoogtepunten is het gesprek over 'de alien', die de plaats van 'de neger' gaat innemen. "De angst voor de neger is nu wel verdwenen. Wat overblijft is respect" constateren ze, om vervolgens geleidelijk over te gaan op een conversatie vol discriminerende vooroordelen.

Bijzonder knap, niet van echt te onderscheiden, is de imitatie door Van Muiswinkel vn Willem Oltmans, optredend als God. Zo ook de andere typeringen door beide cabaretiers, die in dit nieuwe programma een goede verhouding hebben gevonden tussen komische en beschouwelijke zaken. Er wordt niet veel gezongen, maar de liedjes die ze brengen zijn mooi van tekst en melodie. Dat alles in een strak, maar smaakvol decor.

Van Muiswinkel en Van Vleuten opnieuw klasse

Apeldoornse Courant, 4 december 1999

God trekt zijn handen van de wereld af. Als we het allemaal zelf kunnen en net doen of hij er niet meer is, nou, dan régelen we het ook maar allemaal zelf verder. Een tijdje geleden stuurde Hij nog zijn zoon naar beneden om poolshoogte te nemen, maar die is na een aantal jaren volkomen overstuur en in de kreukels teruggekomen en durft al jaren de straat niet meer alleen op.
Aan het slot van Mannen op de Maan zet Erik van Muiswinkel God neer als een gefrustreed en defaitistisch typetje. De grote roerganger, altijd wel gecharmeerd van het eigen willetje van de mens, vindt het nu welletjes dat Hem geen rol meer wordt toebedeeld. Zelfs bij het oplossen van de grote levensvragen is hij niet meer van belang, en een rol in een toneelstuk over het ontstaan van het heelal en de aarde (34 bedrijven zonder pauze), geproduceerd door Joop, is hem ook niet gegund. Hij houdt er dus mee op.

Van Muiswinkel en Van Vleuten trekken in hun programma Mannen op de Maan opnieuw tegen elkaar ten strijde over de grote levensvragen. Alleen is hun blik in dit vervolgverhaal op hun eersteling Mannen van de Wereld nu naar het hogere gericht, want de wereld was voor deze twee theatermakers te klein geworden. Ook bij het ontstaan van het heelal kunnen nog vele vraagtekens worden geplaatst.

Het weerzien met de cynische en botte realist Van Muiswinkel en de romantische Van Vleuten die achter alles een diepere betekenis wil zien, levert weer een bonte stoet ijzersterke persiflages en typetjes op. Haarscherp wordt een aantal trends van het moderne leven opgeblazen. Paranormale beurzen waar Gregoriaanse hiphop-cd's te koop zijn, buitenaardse verschijningen, graancirkels, ontvoeringen door marsmannetjes en de miskende broer van Chriet Titulaer, die alleen maar technisch kan ouwehoeren over nieuwe nutteloze snufjes, maar intussen niet eens de schoonheid van een paard in de mist kan onderkennen.

Net als Mannen van de Wereld, is ook Mannen op de Maan een voorstelling die nergens verveelt en rustig nog een half uur door mag gaan. Van Muiswinkel en Van Vleuten zijn de meesters van de satire, maar ook meesters in het maken van te korte voorstellingen.

Mannen herhalen zichzelf op de maan

Door Frits Nies

Gezien: Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten - Mannen op de Maan. In: Theater aan het Vrijthof Maastricht. Nog te zien: Sittard (24-2), Kerkrade (4-5), Weert (5-5) en Venlo (6-5).

Ze zijn inmiddels een beetje de oudere jongeren geworden van de derde generatie naoorlogse cabaretiers. Ze werkten al samen in de groep Zak & As en in het televisieprogramma Spijkers.
Twee jaar geleden presenteerden Diederik van Vleuten en Erik van Muiswinkel zich voor het eerst als duo onder eigen naam: een verfrissende tegenhanger voor de toen heersende solo-rage. Mannen van de wereld heette hun eerste programma dat kwam vanuit de grotten van Montignac. Het tweetal struinde de globe af om vreemde volkeren vooral in hun vreemdzijn neer te zetten. Ze belichtten de culturele eigenaardigheden van de mens, met veel gebruik van stemmetjes, persiflages en rake imitaties.
In hun nieuwe programma zijn ze twee Mannen op de Maan. Het waarom daarvan komt minder uit de verf. Er is alleen een liedje waarin de twee fraai nostalgisch zingen over hoe ze in 1968 voor de landing op de maan in pyama wakker mochten blijven voor het live-commentaar van Henk Terlingen. Voor het overige richt de rode draad zich meer op waarnemingen van ufo's op aarde. En eigenlijk is rode draad een te groot woord, want Mannen op de Maan is vooral een aaneenschakeling van losse mopjes.
Inhoudelijk is er veel herhaling van zetten uit het vorige programma. Het heeft er alle schijn van dat het duo iets te gemakkelijk wil inhaken op het vorige succes. De samenspraak aan het begin heeft exact dezelfde structuur als vorige keer, namelijk de gevoelige denker Van Vleuten versus de platte realist Van Muiswinkel. Toegegeven, het blijft leuk om te horen en te zien hoe ze in die rolverdeling de meest uiteenlopende (actuele) thema's fileren en personen afserveren.
Datzelfde geldt eigenlijk voor het hele programma, er gebeurt niets nieuws, maar de vertrouwde ingrediënten werken behoorlijk op de lachspieren. Vooral de van radio en televisie bekende stemimitaties blijven het goed doen. Zo mag Jan des Bouvrie een Feng Shui-rondleiding door Auschwitz geven. Dat is dan meteen de hardste noot die de heren kraken, want voor de rest blijft het redelijk braaf. Zelfs een imitatie van God met de stem van Willem Oltmans kan aan het katholieke Vrijthof niet schokken, wél amuseren. Zo ook de broer van Chriet Titulaer, die met hetzelfde genepen stemmetje zijn broederhaat uitdraagt. En de Engelse discussie in het House of Lords is van een grote joligheid.
Mannen op de Maan gaat nergens echt diep, ook niet qua actualiteit. Een van de weinige mopjes in die richting betreft dat onder Haider in Oostenrijk eindelijk de skiliften weer op tijd gaan. Leuk, leuk, genoeg om te lachen, maar de indruk blijft dat de mannen van de wereld zich op de maan herhalen. Zeker niet vervelend, maar ook niet iets om speciaal voor wakker te blijven.

maandag, 21 februari 2000

© Dagblad De Limburger