|
Weeklog
Volkskrant
Cabaretier Erik
van Muiswinkel ontketende een discussie met zijn oproep aan Nederlandse
sporters om niet deel te nemen aan de Olympische Spelen in Peking
komende zomer, wegens de schendingen van de mensenrechten in china.
Van zondag 20 januari tot en met vrijdag 25 januari schreef hij
een weeklog in De Volkskrant.
20 januari:
Erik en Erica,
een lied van schijn en wezen
Tip voor de Chinese
Geheime Dienst: als je in de gang, direct na het halletje, een
reusachtige foto ziet hangen van Erica Terpstra en Erik van Muiswinkel,
dan ben je bij mij thuis. Erica is op die foto hilarisch uitgedost
als een pompeuze burgemeesteres, en ik ga goeddeels schuil achter
de hangsnor van De Majoor: we bevonden ons ten tijde van die foto
in het universum van Pluk van de Petteflet. Waren we daar nog
maar, Erica, in het vertrouwde bordkartonnen wereldje dat Annie
Schmidt en Ben Sombogaarts voor ons geschapen hadden. Maar nu
bevinden we ons radicaal tegenover elkaar, en de discussie gaat
deels ook over het verschil tussen schijn en wezen. Mijn angst
is dat ‘jouw' Olympische Spelen, die ten slotte ook een beetje
van mij zijn, zich gaan afspelen in een zorgvuldig geconstrueerde,
theatraal uitgelichte glazen stolp, en dat ‘het andere China',
dat van Harry Wu's Chinese Goelag, ondanks talloze bezorgde prevelementen
en plechtige Chinese beloften, zeer weinig aandacht zal krijgen.
En dat is eigenlijk al lang geen angst meer. Dat is een zekerheid.
Het staat net zo vast als dat de grotestads-problemen van Almere,
waar onze studio destijds stond, niet erg prominent figureerden
in de film over Pluk. Dat haalt je de koekkoek.
Van alle commotie en emotie die mij na mijn brief in De Volkskrant
van 31 december 2007 hebben overspoeld, blijft één
overweldigende les nu hangen in mijn hoofd: de mensen lezen wat
ze willen lezen, en niet wat er staat. Ik heb het woord boycot
niet gezegd of geschreven. Er IS namelijk geen boycot, en die
kan er allang niet meer komen. Ik ben Don Quichot niet (hoewel...
daarover een andere keer).
Mijn brief was vrij kort. Hij had een inleidende uiteenzetting,
daarna lepelde ik de vaste 5 argumenten/vragen van mijn tegenstanders
op, die ik stuk voor stuk beantwoordde. Volgde een ietwat dramatisch
slotakkoord, met samenvatting en concrete oproep aan de Nederlandse
atleten, namelijk de enige mensen die nu nog daadwerkelijk iets
zouden kunnen DOEN om de aandacht te vestigen op waar het om gaat.
Niet zozeer op de ‘mensenrechtensituatieinchina', zoals ik
de mantra na de Ronde Tafel Conferentie in Den Haag donderdag
jl ben gaan noemen, maar op het simpele feit dat het een schandaal
is dat die Spelen in Peking gehouden worden. En voor hun eigen
geweten, ja inderdaad, dat ook. Ik vond en vind dat ik de sporters
juist serieus neem door ze dit dilemma nog eens voor te leggen.
Door ze erop te wijzen dat om principiele redenen niet gaan, allereerst
een reusachtige impact zou hebben in hun eigen sportwereld (zie
pas nog de woede-uitbarstiung van Ankie van Grunsven toen een
grote concurrente van haar afhaakte vanwege de hitte in Hongkong:
voor haar is het spelletje nu verpest), bovendien een grote impact
zou hebben in Nederland, en, afhankelijk van de bekendheid van
de sporter of -ploeg, een behoorlijke impact in de wereld. Ik
ken Olympische sporters helemaal niet als eenhersencellige droogroeiers
voor wie er buiten hun PR-retjes niets in de wereld bestaat. Sterker
nog, als beroemde sporters met pensioen gaan op hun 35ste, zie
ik ze vaak terug met grote maatschappelijk betrokken projecten.
Koss, Cruijff, Krajicek, overal op de wereld zie je dat. Ik matig
me ook het idee niet aan dat ze geen van allen ueberhaupt over
Peking hadden nagedacht... dat schrijf ik toch nergens? Ik schreef
mijn brief omdat ik maar niks van ze hoorde, nadat Kamiel Maasse
een piepklein steentje in de vijver had gegooid. En wat ik wel
hoorde, wees linea recta in de richting van: ‘point taken,
we gaan door'. En daar had ik nog wel wat aan toe te voegen. Dat
deed ik in die bewuste brief, met heldere excuses voor mijn bijna
onmogelijke verzoek, mijn begrip voor hun belangen en dus ook
voor hun uiteindelijke gang naar Peking. Ik ‘eis' niks van
ze, ik veroordeel ze niet, ik leg alleen wat gewicht in hun weegschaal:
wel of niet naar Peking. En die weegschaal was een beetje scheef
komen te hangen, de afgelopen jaren, vanwege de tonnen aan gewicht
die Hein Verbrugge, Erica Terpstra en de rest van de sportwereld
in de pro-schaal hadden gelegd. Ik leg een moreel kiezeltje tegenover,
en de wereld is te klein. Ach, ik denk nu na twee weken man- tegen
man-gevechten: had ik dat ene stapje maar niet gedaan, die oproep
aan de sporters. Had ik het maar gelaten bij een vlammende brief,
die bol had gestaan van de gruwelijke voorbeelden van mishandeling
in het gastland. Had ik maar uitgepakt over de Falun Gong, over
de Laogai, Harry Wu, ach jongens, ik was een mensenrechtensituatieinchinaheld
geworden. Maxime Verhagen en Erica Terpstra en Jet Bussemaker
hadden me in hun midden verwelkomd. En al mijn collega's waren
me bijgevallen, want wie kan er tégen verontrusting over
de mensenrechtensituatieinchina zijn? Maar toch is dit misschien
beter. Want nu is iedereen opeens beledigd en geirriteerd, en
wordt er op het scherp van de snede gediscussieerd. En schrijft
de ambassadrice van China een Open Brief, waar wijlen Karel van
het Reve van gesmuld zou hebben. Een ‘classic' uit het communistische
Stijlboek.
Wat ik me sterk afvraag, is wat Erica Terpstra diep bij zichzelf
nu eigenlijk denkt over deze affaire. Ik ken haar als een praktisch
politica en bestuurder, niet lullen maar poetsen, die echt wel
weet wat er in de wereld speelt. En ze kent een beetje Chinees!
Ik heb op de conferentie gezegd dat zij vermoedelijk een stuk
meer weet over de mensenrechtensituatieinchina dan ik, na mijn
povere maand studie. Zij moet echter, vanuit haar functie als
voorzitter NOC/NSF, die Spelen voor Nederland regelen, verkopen
en inmiddels verdedigen. Zij heeft bij haar aantreden in 200?
de Peking-boedel geerfd, en (na lang nadenken?) besloten: It Geat
Oan! En dan heb je geen keus, dan verkoop je de Spelen. En dat
kan alleen als je jezelf dwingt te geloven, en dat kan zij als
geen ander, een sport-cliché: geloven in het onmogelijke!
dat de Spelen in China voor meer openheid over mensenrechten zorgen,
dat de Chinezen zich onder druk gezet voelen en dat er na afloop
meer gewonnen is dan verloren. En daar zou ik met haar over willen
discussieren. Ik neem dan wel secondanten mee, vooral via boeken
in mijn hoofd. Want waar het gaat over autoritaire politieke regimes
en grote sport-evenementen, staan alle seinen op rood: de fascisten
met het WK voetbal in 1934, de nazi's in 1936 met de Olympische
Spelen, alweer de fascisten met alweer het WK voetbal in 1978,
en de communisten met de Olympische Spelen in 1980: ze wisten
er raad mee. Ze kunnen organiseren zoals geen democraat zou durven
dromen, zonder vakbonden, burgemeesters, Saar Boerlage's, vragen
stellende intellectuelen, en gemekker aan hun hoofd. Die regimes
profiteerden telkens profiteren optimaal van het simpele gegeven
dat als de bal eenmaal gaat rollen, als het startpistool is afgegaan,
iedereen happy is en die happyness deels dankbaar toeschrijft
aan de goeie gastheren. Iedereen blij! Avery Brundage, die grote
Olympische bestuurder van na de oorlog, was laaiend enthousiast
over Berlijn 1936. Exact hetzelfde staat te gebeuren in Peking,
en tenzij iemand mij uit kan leggen dat wat er politiek in dat
land gebeurt ontzettend meevalt, blijf ik denken dat Erica Terpstra
zich vergist. En met haar iedereen die op 8 augustus handenwrijvend
op de sofa denkt dat de 29ste Olympische Spelen normale Spelen
zijn.
21 januari:
CHINA IS GEEN TURKIJE
Vandaag was het leven
vol genoeg om rond zevenen Chinees te gaan halen. Het was er drukker
dan ooit, kan het toeval zijn? Tot mijn genoegen was er tussen
de twintig wachtenden niet 1 geinponem die mij vroeg of we eigenlijk
nog wel Chinees mogen eten van de gedachtenpolitie. Die grap heb
ik intussen in een variant of dertig gehoord, waaronder behoorlijk
geestige. Maar er ligt een groot misverstand aan ten grondslag:
dat ik voor een soort alomvattende China-boycot ben, of nog erger:
zou moeten zijn, als ik consequent was. In hun ijver om de sporters
tegen morele dilemma's te beschermen wijzen hun supporters en
voorop Erica Terpstra onmiddellijk naar andere terreinen en andere
verantwoordelijken. Die wijzen natuurlijk rap terug. Stel je voor
dat ik mijn activiteiten uitbreid en een boze brief schrijf aan
het adres van Philips en Unilever, drie keer raaien wat die zeggen:
zeg, als de Olympische Spelen er gehouden mogen worden, waarom
mag ik er mijn spulletjes dan niet in een kraam zetten? Dan op
naar de politiek, die andere zogenaamde boosdoener: daar verwijst
men ons zonder dralen terug naar het IOC: die verzinnen ten slotte
de procedure waardoor een land als China als winnaar uit de bus
kan komen. Het IOC stelt zichzelf vanouds zó ver boven
de politiek, ondanks de vieze inktvlek van 1936, dat ieder land
kan inschrijven, en met genoeg lobbyen kan winnen. Pyong Yang
2016, here we come!
Hoe ik over de positie van de China-handel denk heb ik wel in
mijn brief gezet. Maar ik verzuimde te zeggen dat ik (nog los
van de onvermijdelijkheid van handel) in de handel en de economische
ontwikkeling juist de enige mogelijkheid zie voor de Chinese bevolking
om ooit van die communistische 1 partijstaat af te komen. Die
gaat het hopen we uiteindelijk afleggen tegen de noodzaak van
een onafhankelijke rechter, transparantie en verantwoordelijkheid,
zonder welke alle handel doortrokken zal blijven van corruptie,
onrecht, slavenarbeid, vakbonds-verboden, milieu-rampen, noem
de hele ellende maar op. Nee, leve de handel! En het toerisme
kan ook bloeien, hoe meer contacten hoe beter. Dat aspect van
de Spelen bestrijd ik helemaal niet: het is geweldig voor de middenklasse-Chinezen
in en rond de stadions, en voor de buitenlanders, om elkaar te
ontmoeten en een feest te vieren en Engels en Mandarijn te leren!
Wat niet zo geweldig is, is dat dat feest een regering in het
zonnetje zet, die het grootste onderdrukkings-apparaat ter wereld
beheert en organiseert. China is niet een soort Turkije waar een
op oude tradities gestoelde ruwe omgang met gedetineerden nog
wel eens op martelen uitdraait, en waar wij (de EU) voortdurend
lastig kunnen zijn, en kunnen controleren of er al schot in de
verbeteringen zit. We komen er gewoon niet in bij China. Vraag
het Amnesty.
En als de Turken boos zijn op hun regering kiezen ze een andere.
China is ook geen VS, waar een uit zijn krachten gegroeid gevangenis-systeem
voor mensonterende toestanden zorgt. Als je dat in een Amerikaanse
krant schrijft, kan je later nog president worden. Als je zoiets
in China doet, eh.. niet. In China, waar de regering nooit vervangen
kan worden (dat regelt ze zelf in een mist van angst, corruptie
en nepotisme, zoals we die kennen uit de communistische partijcultuur),
in China dus is het treiteren, bedreigen, arresteren, gevangen
zetten, het zonder proces lange jaren opbergen en martelen van
tegenstanders, alsmede het slopen van organen uit geexecuteerde
gevangenen zonder toestemming, en het fysiek uitroeien (met hoogstwaarschijnlijk
OOK het verwijderen van hart en lever, die veel geld opbrengen)
van een omvangrijke religieuze groepering, officiele regeringspolitiek.
Ze noemen het anders, of ze verzwijgen het, maar het is wat het
is. En daar waren wij zo erg tegen dacht ik, dat we die regering
geen opkontje gaan geven door ze ‘onze', door die goeie ouwe
uitvinders van de democratie, de Grieken, bedachte Olympische
Spelen te gaan gunnen. Ik schreef: dacht ik... Maar de meeste
mensen zijn ten opzichte van de Spelen precies verkeerd om gaan
redeneren. (Om dezelfde reden horen we ook uit het buitenland
zo verrekt weinig verontwaardiging) Men denkt namelijk: Peking
mag die Spelen organiseren, niemand protesteert, Amnesty werkt
mee, blijkbaar komt het spoedig in orde met China! In plaats van
eenvoudig: we weten hoe de Chinese regering opereert, laten we
die Spelen daar niet houden tot er een vorm van rechtsstaat is
gecreeerd.
Ten slotte nog twee
discussiestukken, beide tot mijn verrassing in de Zaterdag-Volkskrant
(de Telegraaf maakt vrij weinig woorden vuil aan deze zaak, en
wat ze schrijven is van zo'n Goebbelsiaanse malafiditeit, dat
ik daar even van moet bekomen. Ik schat dat ik ze woensdag te
lijf ga) Dank aan Paul Onkenhout voor zijn zaterdagse Volkskrant-column
die in 1 opzicht niet helemaal juist was: hij was, net als veel
nare columns en twee goeie cartoons, goeddeels op mijn persoon
gericht. Maar nu eens positief! Dat kon ik mentaal wel gebruiken,
Paul! Maar het gaat niet om ‘een rondedansje in Huize Van
Muiswinkel', al was dat inderdaad leuk. Het gaat om het Rondedansje
in Huize China, dat nu al zeven jaar lang gemaakt wordt, omdat
ze al lang goud in handen hebben.
Zelfs het hoofdredactioneel commentaar van De Volkskrant ‘beantwoordde'
mijn open brief, op zichzelf een eer. Maar tot mijn verdriet hield
men het schip keurig in het midden. Het is ons natuurlijk wat,
met die mensenrechten in China, maar! We mogen de last niet eenzijdig
op de schouders van de sporters leggen. Maar lieve lieve lieve
mensen, roept Mies Bouwman jullie toe: die last ligt er al! Zij
moeten daarheen. En dat is niet te verdedigen. Het is simpelweg
niet waar dat ‘de harde onderdrukking van weleer plaatsmaakt
voor subtielere vormen van overheidscontrole'. Men houdt de echt
harde onderdrukking beter uit het zicht, en voegt geheel nieuwe
vormen als Internet-filtering toe, die vervolgens weer uitmonden
in spijkerharde repressie. Tien jaar kamp voor een mailtje met
een onzinnig ‘staatsgeheim', Shi Tao zal dankbaar zijn voor
deze ‘subtiele vorm van overheidscontrole'. Eer wint Erica
Terpstra opnieuw een gouden medaille in het zwembad, dan dat ze
kan uitleggen dat de Olympische Spelen de regering van China milder
zullen stemmen ten opzichte van de Falun Gong-beoefenaars. Meisjes
en vrouwen, stukgebrand met elektrische staven. Ik hoef maar een
paar foto's te zien. Je hoeft niet alles te zien om het te geloven.
Je hoeft niet eens alles te weten om het te weten.
22 januari:
Ja Maar
http://www.eenvandaag.nl/index.php?module=PX_Story&func=view&cid=2&sid=30846&nav=30844,0
. Link naar een ijzingwekkend China-onderwerp, al in 2006 uitgezonden.
Een rustige dag op
China-terrein zat er niet in. Gesterkt door de dernière
van de machtige voorstelling Natuurlijke Selectie van mijn cabaret-collega's
van NUHR, een avond Carré Complee met samen metdochter,
diner en afterparty, zet ik mij aan het late maandag-log.
Vanmiddag door de stromende regen op Hilversum aan, voor een bezoek
aan Het Gesprek, en wel het Sportgesprek van Frits Barend met
aan tafel basketbal-guru Ton Boot.We kwamen niet aan andere sportnieuwtjes
toe, zo diep raakten we in de Olympische discussie gewikkeld.
Ton hoeft niet naar Peking, want onze basketballers redden dat
op geen stukken na. Maar hij had voor aanvang van het Gesprek
een zeer uitgesproken desinteresse in China. Hij vertolkte recht
door zee als hij is, het monomane sportstandpunt ten voeten uit:
wij sporters sporten! En wij sporten waar wij heen worden gestuurd,
je kan niet de ellende van de hele wereld op je nek nemen. Zo
is er overal wel een actie denkbaar om ons van sporten te weerhouden.
Wat doe je over twee jaar, als de Winterspelen in Rusland worden
gehouden?, vroeg hij me streng.
Waarschijnlijk niks,
antwoordde ik, want ten eerste ben ik niet van de Mensenrechtencommissie
der Gehele Wereld, en belangrijker: in Rusland is nu juist, met
veel pijn en moeite en een lange weg te gaan, een breekbare vorm
van democratie geplant. Ik heb ´het Rusland van Poetin´gelezen,
van de vermoorde Anna Politovskaya, ik ken heus de problemen globaal...
maar de communistische eenheidsstaat, zonder kiertje licht om
je recht te halen, is daar verdwenen en komt nooit meer terug.
Het is essentieel iets anders wanneer een staat dictatoriaal geregeerd
wordt, zonder uitzicht op onagfhankelijke rechtspraak. Daar ligt
de grens, en al helemaal voor de Olympische Spelen, die in alles
de tegengestelde waarden horen uit te dragen van de dictatuur.
(als ik even in de retoriek van de Olympiers mee mag gaan. De
werkelijkheid is in veel opzichten helaas anders). Ton Boot accepteert
de hierarchie niet, die ik in de soorten problemen waarmee landen
kampen, aanbreng. Ik ga het steeds meer als een uitdaging zien
om uit te leggen hoe zeer onze eigen vrijheid met die duscussie
te maken heeft. Dat die ons moet interesseren, dat we m moeten
waarderen en onderhouden en water geven in de Tuin der Democratie.
Lief zijn tegen de dictators levert niks op. Je moet handel drijven
en hard zijn. En bidden dat er eentje op zijn oude dag mild wordt.
Leve Gorbatsjov en De Klerk!
Nog een misverstand:
dat we kunnen praten over ´de Chinezen´... en hun
adembenemende eeuwenoude confucianistische cultuur die ook ten
grondslag zou liggen aan het ´autoritaire karakter´
van hun keizers en communisten. Er wonen 144 verschillende volkeren
binnen de Groot Chinese grenzen. Velen van hen zouden wel eens
een paar uurtjes zonder die magnifieke confucianistisch gelegitimeerde
Ming-knoet willen leven. Een dag desnoods, gewoon, om er even
van te proeven.
Er zijn overigens
ook nog eens tientallen miljoenen Chinezen die wel in vrijheid
en democratie leven... onder de dreiging van die fijne confucianisten
in de Volksrepubliek. Die vrije Chinezen noemen wij Taiwanezen.
En ga die maar eens vertellen dat hun ´ras´of hun
traditie of hun cultuur ze eigenlijk voorbestemt voor autoritair
bestuur. Hun antwoord, daar zal geen woord Chinees bij zijn! Dit
is werkelijk een uiterst cynisch en naar argument. Maar we zullen
het wel blijven horen...een oude vriend van mij gebruikt het vaak,
na vijf uitgebreide reizen door China. Hij weet veel van het land,
maar wil de andere kant niet zien. Of verdedigt m zelfs. Ik krijg
er pijn in mijn buik van.
Na Het Gesprek en een leuk nagesprek met Ton en Frits nog een
kort bezoek aan het zoemende nieuws-hoofdkwartier van RTL. Daar
krijg ik voor Editie.nl de kans te laten zien wat voor effect
een film over China zou kunnen sorteren. (al zijn die films er
natuurlijk al. Het zou mooi zijn als de Publieke Omroep of RTL
er eens eentje wil herhalen.) Als ik het onderwerp in Editie.nl
hedennacht terugzie, schrik ik behalve van de harde beelden die
RTL bijeen heeft gebracht, (maar die ik goeddeels al kende, veel
oud spul bovendien uit 1989) ook van mijn eigen ingevallen witte
kop en bloeddoorlopen ogen. Ik ga dus maar eens wat vroeger slapen
vanavond. En eindig met een poetische samenvatting van mijn ervaringen
tot nu toe met de actie Nina China:
De Chinese regering zet mensen vast zonder vorm van proces!
Ja, maar in Rusland is het nu een puinhoop.
De Chinese regering
executeert jaarlijks meer mensen dan de rest van de wereld bij
elkaar!
Ja, maar ze hebben daar een veel oudere cultuur dan wij.
De Chinese regering
heeft meer dan duizend werk- en strafkampen in bedrijf!
Ja, maar jij bent een ijdele cabaretier die alleen zijn eigen
stinkroem wil verbreiden.
De Chinese regering
smoort iedere vorm van persvrijheid in de kiem
Ja, maar daar kan je de Olympische sporters niet mee opzadelen
De Chinese regering
behandelt mensen die klagen over gedwongen verhuizingen als criminelen.
Ja, maar sport verbroedert.
De Chinese regering
geeft trots toe dat ze zonder toestemming organen van geexecuteerde
gevangenen verhandelt!
Ja, maar je bent wel een tikkie laat met je gepiep, vriend!
De Chinese regering
licht massaal de hand met hun eigen wet dat er niet gemarteld
mag worden op politiebureaus en in gevangenissen. Af en toe executeren
ze een al te enthousiaste politieman die te ver is gegaan. De
klassieke zondebok.
Ja, alsof Abu Graib en Guantanamo Bay zulke leuke plekken zijn.
De Chinese regering
probeert alles om zelfs het Internet te censureren
Ja, maar de politiek is er voor de mensenrechten, en het NOC NSF
voor de sport.
De Chinese regering
verijdelt ook maar de geringste poging om uitsluitsel te krijgen
over het lot van MILJOENEN Falun Gong beoefenaren, die de afgelopen
11 jaar verdwenen zijn.
Ja, maar het Nederlandse cabaret is breindood zodra het over de
Grote Wereld voorbij Eindhoven en PSV gaat.
De Chinese regering
molesteert de Tibetaanse cultuur, bouwkunst en taal-aspiraties
met grof geweld, al decennia lang.
Ja, maar in Argentinie heeft het WK voetbal de val van de generaals
ook bespoedigd! (deze laatste is geen flauwe grap. Het is tegen
mij ingebracht. Het WK was in 1978, 2 jaar na de coup. Vijf jaar
later viel het bewind, door de Falklandoorlog)
De lezer begrijpt
uit deze vrolijke bloemlezing dat een lichte vorm van wanhoop
over het niveau van argumentatie in deze toch zo eenvoudige discussie,
inmiddels mijn hoofd binnengeslopen is. Wie alle antwoord/citaten
van de juiste naam kan voorzien, wint een enkele reis Peking.
Morgen: de Telegraaf weer ouderwets op dreef! Argentijnse tijden
herleven! En citaten uit de veruit zinnigste column die er sinds
mijn open brief is verschenen over dit onderwerp, zonder dat er
zelfs naar mijn persoon verwezen wordt (en zoo hoort het!), in
NRC Next van maandag.
Gute Nacht Freunde,
es ist Zeit fur mich zu gehen.
Mijn brief is inmiddels in het Duits vertaald, ik ben benieuwd
of ik m bij de buren in de krant krijg
23 januari:
deskundigen onder
elkaar
http://www.livevideo.com/video/embedLink/4ECFCACBC23D4621B7358351FE680529/411193/unreported-world-chinas-olymp.aspx
De docu is bekend, maar ik had hem niet ter beschikking. Vandaar
veel dank aan Petra (schuilnaam), Chinese studente in Nederland.
Vandaag een rustdag in de Tour de Chine (geen media-optredens,
morgen een fijn interview hoop ik met mijn oude Haarlems dagblad-kompaan
Edwin Struis, die me gaat doorzagen namens Sportweek. Als hij
mij verrast met ook maar 1 miniem vraagje vanuit het perspectief
van de sporter dat ik niet al tien keer gehoord heb, betaal ik
de hele brunch!)
Wel twee artikelen, in NRC Next en De Telegraaf, die een reactie
verdienen. En wel omdat het in redelijk beheerst Nederlands geschreven
bona fide stukken zijn, waarin zogeheten 'argumenten' de boventoon
voeren. En dat kan niet van elke bijdrage in deze discussie gezegd
worden.
Er was nog ander stuk,
een lichtpuntje: Uitgerekend in NRC Next stond gisteren een kolommetje,
beetje weggedrukt onder een redactioneel commentaar wat voor de
zoveelste keer in bedaarde termen een 'boycot' tot onverstandig
en naief bestempelde. Het kolommetje was van Floris-Jan van Luyn,
voormalig NRC correspondent in Peking, die daar nu weer bivakkeert
om een film te maken over de teloorgang (namelijk modernisering)
van zijn oude buurtje. Van Luyn heeft ongeveer 10 jaar in Peking
gewoond en spreekt goed Chinees (naar eigen zeggen, ik kan het
niet controleren, want mijn Chinees is nog een stuk slechter dan
dat van Erica Terpstra). Hij heeft dus evenveel jaren in China
doorgebracht als Shanghai-correspondent Michiel Hulshof, de schrijver
van het verontwaardigde stuk van vandaag! Een mooi toeval. Van
Luyn verwijst met geen woord naar mijn persoon of mijn 'actie'
, maar schrijft kort maar krachtig op waar het om gaat:
'Mensenrechten zijn geen zaak van politici, mensenrechten zijn
een zaak van mensen'.
Dat is een zeer cruciaal
zinnetje van Floris-Jan, die daarna uitlegt hoe de rituele dans
in zijn werk gaat van de Westerse politici en de Chinese communistische
machthebbers. Een Chinese leider merkte eens lachend op: het lijjkt
wel of ze niet thuis kunnen komen zonder het gesprek ook even
op de Mensenrechten te hebben gebracht!'. Dat lijkt niet alleen
zo, dat is ook zo.
Ik borduur op het
befaamde zinnetje nog even verder, en vat andermaal samen waar
het mij om gaat: iedere Nederlander heeft zijn of haar volstrekt
eigen verantwoordelijkheid en oordeelsvermogen als het om morele
vraagstukken gaat. Groenteboer en cabaretier, politicus en vrachtwagenchauffeur,
roeier en hockeyer. 'De mensenrechtensituatieinchina' is geen
puur politiek onderwerp als 'het financieringstekort' of 'de onderwijsvernieuwing'
of ' het prachtwijkenbeleid' . Kortom geen af te vinken onderwerp
op de politieke actielijst. Als in een kolossaal en belangrijk
land de mensenrechten door de regering zelf of met steun van de
regering systematisch, met voorbedachte rade en met weloverwogen
doeleinden worden geschonden, en niet zomaar een keertje, maar
al tientallen jaren, en als geconstateerd wordt dat het einde
daarvan niet in zicht is, dan is dat niet zomaar wat. Dan is er
iets heel fundamenteels mis met zo'n land. En met zulke landen
en regimes in het verleden hebben we geen moeite meer: als de
rechtszalen gesloten zijn en de boeken met gruwelfoto's in de
winkel liggen weten we allemaal hoe verontwaardigd onze voorouders
geweest hadden moeten zijn over Duitsland en Rusland en Cambodja
en de Soedan. Maar als het zich onder onze ogen afspeelt en er
wordt ons een feestje door de neus geboord, dan heeft de zeurpiet
die zijn vinger opsteekt het gedaan.
Michiel Hulshof is als zovelen enorm opgewonden over de razendsnelle
ontwikkeling van China. Ik weet het. Je kan als China-correspondent
jarenlang in het land rondlopen en elke dag een leuk stuk produceren
over een aspect van het Nieuwe China. Ik zelf kan hem sinds kort
leuke informatie aan de hand doen over moderne jonge Chinese kunstenaars.
Fantastisch werk, leuke mensen! China is al een aardig eindje
open. Maar dat betekent niks. Zuid Afrika stond in 1970 zelfs
wagenwijd open, je mocht er gaan wonen met je gezin, graag zelfs!
Maar dat benam het zicht niet op de Apartheid.
Michiel zegt volkomen terecht: ‘Mensenrechten in China verbeter
je niet vanaf de Hollandse kansel. De Chinezen moeten het zelf
doen.' Dat zou ik menen, zeg! Wie zou in godsnaam iets anders
willen beweren. Maar ik wil die mensenrechten in China helemaal
niet verbeteren. Daar ben ik denk ik niet zo goed in! Laat mij
maar flauwe liedjes over Tibet zingen en de beroemdste Paul van
Vliet-imitator van China ten tonele voeren. Ik constateer alleen
maar, en Michiel Hulshof mag mij corrigeren, dat het met die mensenrechten
daar gruwelijk gesteld is, en dat de grote modernisering en de
toenemende welvaart de mensonterende behandeling van honderdduizenden
die daar niet aan kunnen of willen of mogen meedoen, blijkbaar
niet kan stoppen. Dat is althans het doel van de CPC-kaders. Dat
lukt niet zo goed, want die enorme handel en al die contacten
en die scherpe correspondenten die daar als aasgieren op mensenrechtenschendingen
loeren, die zorgen er hopelijk op den duur voor dat de Chinese
burgers zo kwaad worden dat ze die boeven er eindelijk uitschoppen.
Dat is wat we mogen hopen, en liefst met zo weinig mogelijk bloedvergieten.
Wie gunt de Chinezen geen Gorbatsjov? Misschien is Hu Jintao dat
zelfs, maar dat mag hij dan wel eens wat meer laten merken. En
als de vlag er zo bij hangt in China... en dat hangt-ie, volgens
Ian Buruma (Vrij Nederland vorige week) en Floris Jan van Luyn
(NRC Next gisteren) en nog een legioen andere China-kenners, dissidenten,
Chinezen in ballingschap, denktanks en NGO's, als dat de analyse
is die we van ‘het succesverhaal van China' maken:
‘
'de grootste uitdaging voor het democratische deel van de wereld
sinds het fascisme in de jaren dertig' (Buruma),
dan verdient dat land
anno 2001-2008 domweg niet dat grote stempel van goedkeuring:
de Olympische Spelen. Want uitgerekend die Spelen zijn een symbolisch
cadeau voor de regering. Het IOC heeft daarmee gezegd: jullie
horen erbij, jullie doen het goed. En de Chinezen doen ook bijna
alles goed. Op een paar minpuntjes na: martelingen, rechteloosheid,
executies, werkkampen en orgaanroof. China had de Spelen nog lang
niet mogen krijgen, dus moet je overwegen er niet heen te gaan.
Wel de zakenlieden, de toeristen, de handelaars, de polititci,
de wetenschappers. Zelfs de normale sporters, die aan een toernooitje
mee komen doen. Maar NIET het symbool van goede wil en harmonie:
de Spelen. Die nou net, als enige niet! Volgens Hulshof is dat
standpunt absurd, zinloos en naief.
En dat is absurd omdat tot toewijzing aan Peking al in 2001 besloten
is? Nee hoor. Dat was toen waar en dat is nu waar en dat blijft
waar. Daar is niets absurds aan.
En dat is zinloos omdat niet 1 Chinees meer mensenrechten krijgt
als een Nederlandse beachvolleyballer zijn/haar Olympisch startbewijs
verscheurt? Het lijkt me voor dat jongmens, en voor haar/zijn
sportwereldje een heel ingijpende en dus zinvolle gebeurtenis:
een sporter die zich iets van de politiek aantrekt, daar gaat
een stevige voorbeeldfunctie van uit. Het gaat niet alleen om
China. Het gaat net zozeer om ons!
En dat dat is naief omdat ‘een boycot pretendeert de mensenrechtensituatie
in China te kunnen verbeteren door niets te doen'? Zo'n boycot
(die er dus helemaal niet IS, en er ook niet meer kan komen, daarom
roep ik de sporters individueel op om zelf de afweging te maken),
zo'n boycot pretendeert dat ook helemaal niet! Zo'n boycot betekent:
wij doen niet mee aan een feest in een huis waar gemarteld wordt.
Dat martelen gaat wel door, maar er is toch geen feest bij nodig?
Nu weet de Chinese
regering: wij hebben het vertrouwen en de warmte van de Spelen
mogen ontvangen van de wereldgemeenschap, nu moet het wel raar
lopen als ze blijven zeuren over onze opvatting van mensenrechten.
Dus wij handhaven onze repressie. Dat vinden mijn medestanders
en ik een naar idee. Wij willen even gezegd hebben dat wij het
daar helemaal niet mee eens zijn. En dat we eigenlijk het belastinggeld
wat wij bijdragen aan NOC/NSF, althans het Olympische gedeelte
daarvan, terug willen hebben! Dat willen we zeggen, dat horen
we te zeggen, dat zeggen we dus ook, en meer pretenderen we niet.
En als Michiel Hulshof
een vent is, maakt hij gebruik van zijn pasverworden vrijheid
om als buitenlands correspondent echt vervelend te worden en eens
op hoge toon te informeren naar het lot van de 80 miljoen Falun
Gong aanhangers, sinds 1999. Dan staat hij overmorgen weer met
zijn tasje op Schiphol. En hij mag me corrigeren als het niet
zo is. Maar liever heb ik dat-ie het gewoon probeert. Want ik
ben ECHT benieuwd naar het lot van die mensen. Als die moorden
en de grootschalige orgaanroven namelijk door een ‘smoking
gun' zou kunnen worden bewezen, pakweg in mei a.s., dan gaan een
heleboel landen de Spelen alsnog boycotten, daar ben ik van overtuigd!
Ten slotte.
Inmiddels is mij gebleken dat een grote meerderheid van de, over
China slecht geinformeerde, Nederlandse bevolking (en dat valt
niemand kwalijk te nemen, we moeten al boodschappen doen en de
CITO toets maken, we hoeven niet ook nog eens verstand van China
te hebben) nu als volgt redeneert: er was iets met China, veel
doodstraffen, martelen of zo, nou ja, ver weg en andere cultuur...
maar ze hebben toch maar mooi die Olympische Spelen, dus inmiddels
zal het er wel loslopen. Precies wat de hele wereld zo'n beetje
lijkt te denken, precies wat de Chinese leiders zo prachtig vinden
aan dit verhaal! Maar wel helaas precies zoals het niet is. Want
het loopt niet los. Ik heb er maar weer een filmpje bij gedaan...
En nu ben ik nog niet aan Ellen van Langen toegekomen... Excuses
Ellen, respect en tot morgen!
24 januari:
De man met de hamer.
Doorgaan of opgeven
Lang verwacht en toch
gekregen: een Klapje van de Man met de Hamer. De prijs die ik
betaal voor het ontbreken van een Boycot Peking-Comite met Postbus,
Bestuur, Ruggespraak en Website, is dat ik een paar weken lang
erg korte nachtjes maakte, want Prediker en Hooglied zingen voort
in hun park. (noot van de vertalers: P & H is de titel van
de cabaretvoorstelling waarmee Diederik van Vleuten en Erik van
Muiswinkel in reprise door het land trekken, tot 5 juni). Maar
die nachtrust-prijs betaal ik graag voor de vrijheid die ik heb
om alles en iedereen op mijn eigen moment, met mijn eigen toon,
rijm en reden, van repliek te dienen. En ik beantwoord bepaald
niet alleen de talloze soorten critici. Het gaat in bijna even
grote mate om de mensen die steun betuigen en met eigen ideeën
en initiatieven komen. Ook die reacties moet ik op waarde schatten,
beantwoorden en eventueel van een vervolg voorzien. Mooi, dankbaar
werk, dat wel mevrouw.
Evengoed is het heel gezond om ook af en toe eens aan iets anders
te denken dan wrede Chinese straffen en volstrekt onverschillige
sportmensen. Dus woensdagochtend toog ik welgemoed naar mijn eigen
oude Lagere School met den Bijbel, waar den Bijbel inmiddels niet
zo'n grote rol meer speelt, om mijn plaats in te nemen aan het
Groot Nationaal Voorlees Ontbijt. Reeds in de avondbladen verschenen
de vaste foto's van Balkenende, Rouvoet en Katja Schuurman, allemaal
in de vroege ochtend de pineut met een Voorleesbeurt. Ik las in
groep 6, kinderen van rond de tien jaar oud, een verhaal van Annie
MG Schmidt: De Diepvriesdames. Een van de mooiste, simpelste en
tegelijk diepste kindersprookjes die ik ken, dus het kostte mij
geen moeite het verhaal van de arme kapper en zijn enge Tante
Frigitte met veel pathos en passie voor te dragen. Al leidde het
geritsel van de meegebrachte kinderontbijten mij nogal af, uiteindelijk
won Annie!
Daarna mochten mijn
toeschouwertjes vragen stellen. Ik vermoedde al dat die eerder
over de televisie, en vooral mijn connectie met de Goede Sint
zouden gaan dan over het gelezen verhaal, maar ik keek er toch
van op toen het eerste jongetje wat eigenwijs zijn vinger opstak
de vraag uitriep: ‘Waarom bent u eigenlijk tegen de Olympische
Spelen?' Aan zijn smoelwerk zag ik onmiddellijk dat dit een vraag
in commissie was, door papa of mama meegegeven, maar dat nam ik
hem niet kwalijk. Ik vertelde hem dat ik juist heel erg voor de
Olympische Spelen was, en omdat die Spelen zo oud en eerbiedwaardig
en belangrijk zijn, het heel belangrijk vond dat die niet gebruikt
worden door regeringen die dingen met mensen doen waar wij nog
niet eens aan durven te denken. En dan moeten ze het maar weten
ook: tienjarigen zijn niet gek. Dus dat China de doodstraf even
vaak toepast als de rest van de wereld bij elkaar, en dat ze het
normaal vinden dat organen van die geexecuteerden zonder toestemming
van henzelf of de familie uitgenomen en voor veel geld verhandeld
worden, dat hakte er toch wel in bij groep 6. Ik heb de rest maar
weggelaten.
Het geval drukte mij
met de neus op veel nuttige feiten (bijvoorbeeld dat ik voorlopig
in de volksmond zeg maar ‘de Boycot-Boy' ben die ‘tegen
de Olympische Spelen is', maar vooral merkte ik weer, omdat het
zo naar is het hier met kinderen over te hebben, dat het woord
‘mensenrechtensituatie'zo verschrikkelijk weinig recht doet
aan wat zoiets ‘op de werkvloer'betekent. Journalist Shi
Tao na het Yahoo-incident met het staatsgeheim-mailtje (ik ga
er even vanuit dat men het geval kent, zie voorpagina Amnesty-site)
gaat voor TIEN JAAR het werkkamp in. Als je je 5 minuten werkelijk
indenkt wat een krankzinnig wrede straf dit is, en hem projecteert
op iemand die je kent in onze Nederlandse situatie, dan ga je
heel snel anders denken over de tamelijk abstracte discussies
die diplomaten, politici en hoge IOC-functionarissen voeren over
‘de ontwikkeling ten goede of ten kwade van de mensenrechtensituatie
in China'. En laten we het voor de duizendste keer benadrukken:
het gaat hier niet over een land in chaos waar een regering min
of meer goedwillend probeert leger en politie in bedwang te houden
en excessen te voorkomen, zoals elders veel gebeurt op de wereld.
Het gaat hier om een ijzeren regering, vast in het zadel, die
alles overlegt, bedenkt, controleert en goeddeels geheim houdt.
Het is voorbedachte rade in zijn meest diepgaande vorm. Daar gaat
het om.
Woensdagmiddag was
er eindelijk tijd om het China-bibliotheekje aan te vullen, en
viel het me bij Atheneum op dat de boekenplanken over China net
zo snel uitdijen als de Chinese economie. Het is anno 2008 alweer
een kunst om de onontbeerlijke boeken eruit te pikkken. Het werk
van Harry Wu is vrijwel niet leverbaar, wat het voor de sporters
nog makkelijker maakt dan het al is, om mijn verzoeken in de wind
te slaan en bijvoorbeeld Bittere Kou of Laogai (de Chinese Goelag)
aan te schaffen en te lezen. Gelukkig is er genoeg andere nuttige
lectuur, bijvoorbeeld het Amnesty rapport Jaarboek China 2007
(over 2006 dus), en nog steeds de Amnesty Press Release van 6
augustus 2007: Olympics Countdown. Ik blijf dat een naief rapport
vinden, omdat Amnesty gebonden was en is aan de afspraken die
ze met het IOC en China gemaakt hebben. Ze hopen eigenlijk ‘dat
het nog goed komt in 1 jaar'. En dan vindt men mijn actie naief!
Als NOC/NSF serieus
begaan was met de zaak van de mensenrechten in China hadden ze
een partijtje Bittere Kou's opgekocht (hij is in de goedkope Rainbow
Pocket reeks verschenen) en alle atleten er eentje gegeven voor
op het nachtkastje. Maar uit alle reacties uit de sportwereld
blijkt een diep verlangen: geen gezeur aan onze kop, laat ons
met rust, wij moeten topprestaties leveren, daar zijn we al een
paar jaar mee bezig, en de hoge heren moeten maar uitzoeken hoe
zit met de mensenrechten. Ik heb voor dat standpunt nogal veel
begrip getoond in mijn eerste Open Brief. Ik zal er geen geheim
van maken dat dat begrip met de dag afbrokkelt. En dat er tegen
8 augustus bitter weinig van zal zijn overgebleven.
En wat de sportwereld
al helemaal maar niet meer moet doen, is het een uitgestreken
gezicht vertellen dat die mensenrechten en dat strafsysteem en
Tibet en die Falun Gong-vervolging in China ze wel degelijk enorm
beroeren, dat ze er alles van weten en juist mede naar China gaan
om het te helpen verlichten. Dat is een leugentje om bestwil in
het meest particuliere geval, en een grove belediging van ons
oordeelsvermogen en onze intelligentie in het geval van topdogs
als Verbrugge en Terpstra. En daar zal ik ze over blijven lastigvallen
tot ver nadat de Olympische Vlam gedoofd is.
In de twee weeklogs
die mij nog resten zal ik hoe dan ook Ellen van Langen en Trinko
Keen van repliek dienen, want ik merk dat hun column en Volkskrant-brief
grote tevredenheid bij het publiek veroorzaken. Gelukkig denkt
men, die zeggen waar het op staat, nu zijn we allicht van Van
Muiswinkel en zijn ‘beweging' af. Dat is, het spijt me dat
ik het moet zeggen, een misverstand. Want de problemen die deze
atleten-vertegenwoordigers opwerpen zijn wel goed te verklaren,
en zelfs te begrijpen... maar ze zijn deels echt onjuist (zoals
de constante vergelijking met de handel en het toerisme naar China),
en bovenal: die problemen zijn geen excuus voor wat er straks
in Peking staat te gebeuren: het Olympisch ‘witwassen' van
een van de gewelddadigste regimes ter wereld.
25 januari:
ik geloof
Hedenavond een prachtige
voorstelling in de kleine Zaal van de Haarlemse Philharmonie:
Jenny Arean In Concert, met parels van George Groot, Jan Boerstoel,
Ivo de Wijs, Annie Schmidt... Nederland heeft zo'n enorm rijke
liederencultuur, in allerlei genres, dat ik tot mijn dood verrast
zal kunnen worden door steeds nieuwe Nederlands meesterwerkjes.
En het moet bij wijze van afsluiting ook maar zo'n liedtekst uit
de hoogste regionen worden, eentje van Jeroen van Merwijk... het
leven is echt te kort om naar Rene Froger te luisteren. Onlangs
maakte hij een tekst op Gilbert O'Sullivans Nothing Rhymed, zo
hemeltergend slecht dat ik er een nieuws-item op het NOS-journaal
aan had willen wijden.
Jeroen van Merwijk is 1 van de zeer weinig colllega-cabaretiers
die bekend heeft geen speld tussen mijn China-betoog te kunnen
krijgen, en het is niet de minst scherpe van het stel.
(Zelfs mevrouw Irene
Khan, de hoogste baas van Amnesty International, meldt ons in
een intellectueel niet erg uitdagend interview in Het Parool vanavond
dat 'ze niets tegen een boycot heeft, maar dat het niet erg effectief
zal zijn. Ik denk dat de Chinezen er schouderophalend aan voorbij
zullen gaan'. Maar mevrouw Khan, allereerst hoeft een boycot niet
effectief te zijn: wij kunnen helaas niet veel doen aan de situatie
in China. Het gaat om ONS, dat wij de ruggegraat hebben om geen
feest te vieren tussen de concentratiekampen. En bovendien is
uw vermoeden nog vorige week in Nederland gelogenstraft: zelfs
het houden van een volstrekt onschuldige Haagse rondetafel-conferentie,
zonder boycot-oproepen, over de Spelen en de Mensenrechten in
China, provoceerde de Chinese ambassadrice tot een verontwaardigde
brief in De Volkskrant. Nee, dat schouderophalen, daar zijn ze
niet meer zo goed in, deze toekomstige koptelefoon-klanten van
het Internationaal Strafhof in datzelfde Den Haag. Dit om even
te laten zien dat wij ook kunnen dreigen. Wij Nederlanders gaan
naar de Volksrepubliek China toe om te leren hard werken, mediteren
en tafeltennissen, en de Chinese communisten komen naar West Europa
toe om te leren voetballen en Mensenrechten. Zo eenvoudig is het.)
Jeroen heeft op zijn
laatste CD VRIJ een nummer gespeeld dat 'Ik geloof' heet, en dat
ik van A tot Z mooi vind.
Het is van lieverlee onderweg in de auto mijn tijdelijke lijflied
geworden, en ik vind het een passende afsluiting van het weeklog:
Ik geloof in tegen
bierkaaien vechten
In een wang voor een wang en in een tand voor een tand
En ik geloof in het afstand doen van rechten
In de steun in de rug en in de helpende hand.
En ik geloof in het
weerloze, breekbare, kleine
En ik geloof in het genadeloze oog voor detail
En ik geloof in het fijne nog verder verfijnen
In het zout in de wond
En in twijfel gezaaid
En ik geloof in de
steen in het stilstaande water
En ik geloof in voor alles en iedereen door het vuur
En ik geloof in verbeelding, ik geloof in theater
En in schilderkunst en in literatuur
En ik geloof in het
kanaliseren van woede
En dus geloof ik in spel en dus geloof ik in sport
En ik geloof niet in zekerheid, maar in vermoeden
En in het hart dat bij mij uit wordt gestort.
En ik geloof in ambitie
en intuitie
En ik geloof in het zorgenkind
Ik geloof in de toekomst en in de traditie
In de man of de vrouw die de strijd aanbindt.
En ik geloof in afwijkend,
ik geloof in bijzonder
En ik geloof in de kont en ik geloof in de krib
En ik geloof in het raadsel, ik geloof in het wonder
ik geloof in compassie, ik geloof in begrip.
En met het risico
dat ik voor gek word versleten
Geloof ik dat alles ooit mooi wordt en goed
Met de moed van de wanhoop en tegen beter weten
Blijf ik geloven omdat dat wel moet
Ik blijf maar geloven, omdat dat wel moet
Ik blijf maar geloven
omdat ik wel moet!
Met dank aan alle
lezers, critici en supporters, en tot morgen op papier,
Mede namens Jeroen
van Merwijk,
Erik van Muiswinkel
|
